<tr id="56Fke"></tr>

  • <sub id="56Fke"></sub>
        <sub id="56Fke"></sub>

        <var id="56Fke"></var>
      1. Legioná? Jaroslav Janda nám p?ináší svědectví o hrdinství i ka?dodenním ?ivotě rakouského vojáka, vále?ného zajatce a později legioná?e v období 1. světové války.

        Díky jeho bezmála 150stránkovému deníku Moje vzpomínky na světovou válku, který si zde m??ete stáhnout jako pdf nebo e-knihu, o?ívá svědectví, které nám p?i p?íle?itosti 100. výro?í 1. světové války p?ipomene její okolnosti i aktéry.

        P?e?těte si kompletní verzi deníku, zkrácený ?lánek s výběrem toho nejzajímavějšího, pou?te se o srbské frontě, prohlédněte si unikátní fotogalerii, a co vám nebude jasné, osvětlí slovník s vysvětlivkami a komentá?i.

        Chcete něco doplnit nebo máte vlastní poznatky o 1. světové válce?
        Napište nám na info@ nebo diskutujte na facebooku.

        Vzpomínky Jaroslava Jandy na světovou válku 1914–1918

        (zkrácený ?lánek 12 stran)

        M?j děde?ek Jaroslav Janda (1.1.1884 - 24.9.1969) pobyl na vojně mnoho let. V aktivu skoro ?ty?i roky v letech 1905 - 1908, kdy mu vojnu prodlou?il císa? pán z d?vodu anexe Bosny a Hercegoviny Rakouskem-Uherskem. Potom dalších témě? pět let strávil v 1. světové válce. V databázi legioná?? Vojenského historického ústavu je veden jako ?eta? 11. zdravotního oddílu.

        Jako rakousko-uherský voják  byl odvelen na srbskou frontu a byl zajat po dobytí Valjeva srbskou armádou v prosinci 1914. V roce následujícím absolvoval onu strašlivou zajateckou anabázi ze Srbska p?es Albánii a? do tehdejší Valony (Vlorè), cestu lodí na Asinaru a pobyt ve zdejším zajateckém tábo?e a poté cestu do Francie a pobyt v několika tamějších táborech. Do sboru ?eských dobrovolník? legioná?? vstoupil ještě p?ed jeho oficiálním povolením podáním ?ádosti 4. 10. 1917 v tábo?e v Carpentras, od 12. b?ezna 1918 byl ve výcviku, poté p?esunut na frontu, ú?astnil se boj? u Vouziers a Terronu. ?ást výcviku absolvoval jako vojín u 21. pěšího pluku,  poté byl p?e?azen k 22. pěšímu pluku. Demobilizován byl 10. května 1919. Vrátil se ke svému ob?anskému povolání v Planografii v Krakovské ulici na Novém Městě v Praze, zásah? legií na obranu mladé republiky v roce 1919 se ji? neú?astnil.

        V pr?běhu zajetí si Jaroslav Janda vedl podrobné deníkové zápisky s uvedením dat a zejména s podrobným ?asovým popisem pochodu zajatc? p?es Albánii do p?ístavu Vlorè. Ty se mu však v době jeho p?sobení na frontě ve Francii ztratily. V roce 1934 dostal darem dva prázdné vázané sešity, vrátil se tedy k myšlence své zá?itky popsat a 1. listopadu tého? roku se dal do práce. Pamě? ji? mohla tehdy padesátiletého mu?e trochu šálit, zd?razňoval však, ?e p?es mo?né drobné nep?esnosti v uváděných datech jednotlivých událostí bude psát jen o tom, co skute?ně pro?il. Zápisky dokon?il po dvou měsících práce na Silvestra tého? roku. V b?eznu 1962 ve věku ji? více ne? 78 let paměti znovu pro?etl, s úrovní vlastního literárního zpracování projevil velkou nespokojenost, ale p?es několik poznámek a dodatk? (nap?. za?azení úryvk? z knihy francouzského spisovatele H. Barbusse „Oheň“) ji? podstatné změny patrně z d?vodu zhoršující se paměti neprovedl.

        V ?ervenci 2014 uplyne sto let od vypuknutí 1. světové války, ale ji? 1. ledna 2014 vzpomene naše rodina 130. výro?í narození našeho dědy. Proto jsem se rozhodla děde?kovy zápisky opublikovat v elektronické podobě; jejich vydáním bych chtěla splatit dědovi dluh za jeho lásku a obětavost v době mého raného dětství. Ní?e uvádím výňatky.

         

        Mobilizace a cesta na frontu

        V neděli 26. ?ervence 1914 byla vyhlášena ?áste?ná mobilizace. Do 24 hodin se měli všichni p?íslušníci vojenských těles uvedených na plakátech vylepovaných na ve?ejných místech hlásiti u svých útvar?. M?j oddíl však nikde uveden nebyl, asi v souvislosti s tím, ?e z Prahy je do Mostaru v Hercegovině, kam jsem pat?il, dosti daleko. A? v úterý ráno 28. ?ervence jsem se tedy šel hlásiti na vojenské velitelství na Karlovo náměstí na Novém Městě. Upozorňoval jsem, ?e pat?ím do Mostaru k saniterák?m. Šikovatel ve slu?bě mi odebral vojenskou kní?ku, odešel do kancelá?e, za chvíli vyšel a prý, abych u? tam z?stal. Ven u? mě strá?e nechtěly pustit, t?eba?e jsem prohlásil, ?e se musím na vojnu p?ipravit a rozlou?it se s domovem. Později jsem se ale p?ece jen dostal ven a za to u? jsem tam nevlezl, jen skrze plot jsem se vyptával známých, co jsem s nimi v aktivu slou?il, kam jsem p?idělen, a tak jsem to dělal p?es týden, dokud nás neoblékli do mundúru a nenastoupili jsme slu?bu v Albrechtských kasárnách na Smíchově. Mobilizace šla u našeho útvaru velice špatně, jako by to byla ji? p?edzvěst pozdějších potí?í a nesrovnalostí. Speditér, který nám měl p?ivézt ze skladiště vojenskou muntúru a výzbroj, ji celý týden vozil po Praze. Rozkazy se neustále měnily, ko?í se závozníkem a nákladem se ?ídili dle těchto rozporuplných p?íkaz? a z Karlova náměstí vezli vše do Albrechtských kasáren, do Karlína na Invalidovnu, poté na Vyšehrad a nakonec opět na Smíchov. Mezitím pilně v ?ervencovém vedru zavla?ovali svá hrdla a tak jim týden pěkně uplynul. Asi za 14 dn? po vypuknutí války si náš kadet Manda povšiml, ?e k jeho útvaru nepat?ím, ale p?i pra?ském sanitním oddílu R.S.t. 3/8 (ReserveSanitatsAbteilung Nro. 3/8  Korps) si mě p?ece jen ponechali.

        V noci ze 14. na 15. srpna jsem spal v kasárnách oble?en, měl jsem slu?bu jako „tagskaprál“. Ve t?i hodiny ráno byl vyhlášen „tagwach“ (budí?ek) a ji? ve ?ty?i jsme táhli o síle 12 sanitních oddíl? po 60 mu?ích st?edem Prahy na nádra?í císa?e Franze Josefa. Náš oddíl měl hornistu, kterému chyběly p?ední zuby a ani neuměl troubit, to mu však nebránilo, aby ve všech ulicích nevzbou?il spící obyvatele, kte?í udiveně vystrkovali hlavy z oken. Na nádra?í jsem se rozlou?il se sestrou Marií, asi dvě hodiny jsme tam ?ekali a dostali letáky s  písni?kami na cestu. První naše štace byla v Benešově, kde ?ty?em našim voják?m, tou?ícím se ještě osvě?it ?eským pivem, ujel vlak. Poté jsme dojeli do Vídně, a kdy? nás v noci p?etáhli na ji?ní nádra?í a jelo se dále k jihu, pochopili jsme, ?e jedeme na srbskou frontu.

         

        Na srbské frontě a v zajetí

        P?es Záh?eb, Sisak a Sávský Brod, Vinkovci,  Guňu na levém b?ehu Sávy a Br?ku na pravém, kde p?išel rozkaz „všechno ven“ a dostali jsme první „saniteráckou“ práci.  Vykládali jsme dlouhatánský vlak plný puše?né munice, prý tam bylo 16 milion? patron. Z vysokého náspu jsme nosili bedny do p?íkopu a do strouhy, ze strouhy zase nahoru na louku a tam jsme bedny  skládali do kubík?. Po ukon?ení práce jakýsi oficír prohlásil, ?e je vše špatně. A tak jsme to p?ekládali podle šň?ry do ?ad a do vodováhy a? do tmy. Byla to pak ohromná pyramida.

        V Br?ce jsme se usídlili v turecké škole a dostali k ošet?ení první raněné, jich? však denně mnohonásobně p?ibývalo. Všichni měli o?i „na vrch hlavy“, byli vyděšeni a vyprávěli s hr?zou o šrapnelech, o tom, jak Srbi umějí dob?e st?ílet. Vyfasovali jsme 30 voz? s koňmi, ko?í byli místní sedláci, mobilizovaní na po?átku války. Ti se zpo?átku domnívali, ?e byli povoláni k jednorázové práci, kdy? poznali, ?e s námi mají být natrvalo, dosti se jim to zajídalo. A tak se stalo, ?e starý táta vyst?ídal syna – hospodá?e, dítě tátu a postupně místo zdravých silných sedlák? ko?írovali naše povozy děti a starci. Náš oddíl  na po?átku války s bohatými zásobami slamník?, dek a lo?ního prádla, potravin a nádobí vyjel k frontě.  V době p?íprav p?echodu p?es ?eku Drinu, tvo?ící hranici mezi Bosnou a Srbskem, jsme dle rozkazu stavěli feldšpitál ze strom? a větví, ovšem jen proti slunci, ale nikoli proti dešti. Tenkrát nepršelo, a ?ádný na to nep?išel, ?e by mohlo.  První ranění byli srbští vojáci. Také jsme měli polní mši s kázáním, na ni? muselo všechno kolem lágrující a na útok se p?ipravující vojsko. Feldkurát Gabriel si to pak od pán? d?stojník? „vypil“, morálku mu?stva nijak nepozvedl. Kázal toti?, ?e se nalézáme ve velikém nebezpe?í, ka?dou chvíli m??e zaznít povel: Zachraň se, kdo m??eš, nep?ítel je tu!  

        Jako ?eta? jsem ?asto některý ?as i denně jezdil ke korpskomandu k „abfertigungu“ pro rozkazy, s hlášením, pro polní poštu atd. do vzdálenosti 15-20 km podle toho, kde jsme lágrovali. Jezdil jsem vozem podobným bry?ce bez pér, místo sedadla jsem měl jen otep sena.  K tomu zni?ené cesty, tak jsem v?dy p?ijel pozdě ve?er celý rozmlácen a rozt?esen. Jednou ve?er p?ijedu, a hned Macák na mě: „Po?kej, zugsfíro, ty budeš zav?enej, ukrad´ jsi oficír?m uherský salám!“ Myslel jsem, to bude nějaká legrace. Ale všichni mi vá?ně potvrdili, ?e v noci někdo ukradl d?stojník?m salám, podobný salámu mému, a ten byl ú?edně zabaven.  Druhý den jsem ho však dostal zpět, jen dvě kole?ka od?íznutá. Profesor Pelná?, náš léka?, si toti? všiml, ?e konec mého salámu je p?íliš suchý a starý. Odkrojili dvě kole?ka a zkoumali, zda za dvanáct hodin konec takto okorá. To se nestalo, a tak se p?esvěd?ili, ?e není jejich, nebo? z něho jedli ve?er p?edtím, ne? jim byl ukraden.

        Po krásných teplých dnech nastal v ?íjnu 1914 déš? a my neměli nic nad sebou.  Po prvním dešti stekl z našich plachet škrob a byly jak ?ešeta. Na poli u Suljin-Háruň se nacházela hlavní armádní zásobárna. Po navezení mouky za?ali peka?i v pojízdných pekárnách péci komisárek, ale déš? většinu pytl? mouky brzo úplně poni?il. Srbi naplnili lodní mlýny kamením a pustili je po rozvodněné Drině. Mlýny všechny našimi pionéry postavené pontonové a bárkové mosty pobo?ily a vše uplavalo. Pionér?m nez?stalo nic ne? prázdné podvozky. Nato Srbi zaúto?ili a v těch zmatcích na ústupu se mnoho lidí utopilo v ?ece.

        Ve Zvorníku jsme denně ošet?ovali několik stovek nově p?ivá?ených raněných. Nemocnici jsme z?ídili v kasárnách, ranění le?eli na podlaze ve všech barácích i kolem barák? venku. Kucha?i ve dne v noci va?ili, p?i tom si sami museli zabíjeti ?ivé voly, ostatní roznášeli jídlo, tě?ce raněné jsme snášeli z voz? atd. Já měl navíc za úkol shánět chleba od místních peka??. Pracovali jsme týden ve dne v noci. P?icházely rozkazy posílat naše lidi do fronty sbírat raněné. Trény s raněnými stály pak ve velikém lijáku na dvo?e, lehce raněné jsme vynášeli z baráku na déš? a tě?ce raněné se sna?ili umístit vevnit?. Jakmile se nám poda?ilo vše uspo?ádat, p?išel rozkaz k ústupu do Tuzly a poté do Sapny.

        Poté na po?átku listopadu rakouská armáda zaúto?ila, p?ekro?ila Drinu a my jsme se po mnoha peripetiích se zapadlými vozy usadili v Kamenici v soudní budově. V celém měste?ku ve všech domech i skladištích samí ranění, asi p?ldruhého tisíce.  Mimo toho asi 600 zajatých Srb?, které jsme té? krmili a hlídali. Ranění byli do našeho p?íchodu úplně bez pomoci, rány si balili do list? ze soudních knih a protokol?, inkoust se jim vpil do ran, nedalo se to ni?ím o?istit. Z toho byly ?etné otravy krve, mnoho p?ípad? tetanu. Z po?átku tam byl jeden léka? (byl brzy odvelen jinam), s tím jsem chodil po domech a odebírali jsme nemocným mo? do prázdných dělových mosazných patron od šrapnel?. Zásoby jsme brzo vy?erpali, a tak se dělaly nájezdy do opuštěných vesnic a rekvíroval se dobytek, krávy i prasata, aby bylo co va?it. Pán?m d?stojník?m jsme naopak zrekvírovali bednu od ?erveného k?í?e s potravinami pro raněné, kterou ukrývali ve skladišti.

        20. listopadu jsem dostal rozkaz jet do 17 km vzdáleného Valjeva,  po vy?ízení zále?itostí na korpskomandu ?. 15 jsem měl nakoupit zásoby a p?ivézt poštu. Ty scény po cestě byly strašné, uvázlá auta, mrtvoly lidí v blátě le?ící, mezi nimi i jedna ?ena, mrtvoly mladých vodi?? osl? a koní, desítky zví?at. Jelo se p?es všechno, koni p?es krk jedním kolem, ?ádný to neporu?il odklidit. V?bec trény a jejich d?stojníci, ti prohrávali válku svou nedbalostí a hloupostí.  Srbové na ústupu za sebou ni?ili telegrafní ty?e a dráty se válely po silnici. Takový etapový trén (měl a? 150 voz?, vp?edu dva d?stojníky a ?eta?e a kaprála na koních) vjel do drát?, koně se do nich zapletli, celý trén z?stal stát. ?idi? vozu slezl, koně vypletl, p?ejel, ale drát z?stal na silnici. Nezapletl-li se druhý, jistě to byl bu? t?etí ?i ?tvrtý pár koní; a pak se procedura opakovala. Tak to šlo dob?e celý měsíc a „osvícené“ d?stojníky od trénu ani nenapadlo, ?e by ten drát prostě mohli dát z cesty odstranit.

        Do Valjeva jsme se na p?íkaz korpskomanda p?estěhovali na Mikuláše a doufali jsme, ?e po opravě úzkokolejky do Mladenovace a dráhy do Bělehradu budeme moci posílat raněné do Rakouska, a do Srbska budou p?icházet zásoby a munice. Kdy? jsem dle rozkazu dovedl feláka Glovackiho ke korpskomandu, aby nás ohlásil, k našemu p?ekvapení se ji? šikovalo na ulici témě? p?ipraveno k odchodu. Stála tam kavalerie co ochrana, dále všechny kancelá?e v bednách a na koních, a všechen personál, kterého bylo hojně, generálové, štábní oficí?i atd. Dráty od telefon? ust?íhané, u? jsem za?al vě?it, ?e zase pobě?íme. Ale náš abteilung byl ur?en z?stat u raněných, ve městě jsme za?ili dělost?eleckou bitvu a upadli do srbského zajetí. P?edtím jsme se po útěku ma?arských saniterák? museli ujmout špitálu v budově místního gymnasia, 30 našich lidí na 3 000 raněných v nemocnici, v domech, školách a hotelích.

        Ranění nebyli dlouho p?evazováni, v obvazech plno vší, někte?í měli u? otravu. Dr. Milota a dr. Schwarz pracovali od ?asného rána dlouho do noci pouze na amputacích.  Kadeta Mandu jsme p?ivezli nemocného, měl skvrnitý tyfus. První z našeho oddílu také zem?el, šli jsme mu na poh?eb všichni, ve dvojstupu se šavlemi.  Na hrob jsme mu dali k?í?, byl pochován v rakvi a sám. Ve sklepě gymnasia stále p?ibývalo mrtvol. Nakládali jsme je na v?z vojenské lékárny a p?evá?eli na h?bitov, kde byly ukládány do šachet po 25. Naše poh?bívání vypadalo však nejslušněji, h??e byli poh?bíváni z jiných nemocnic, vezeni na malých srbských mizerných vozech, po cestě spadla hlava nebo noha a brousila se o kolo. Od rána do ve?era se jezdilo a dlouho jsme nesta?ili mrtvé odvá?et, zvláště kdy? naplno vypukly epidemie.

        15. ledna 1915 jsem cítil, ?e mnou lomcuje zimnice, mě?ím si teplotu a mám 39.2 hore?ky. Mnozí z našich u? le?eli nemocní, do té doby zem?eli t?i, tak jsem si ?ekl, snad také p?jdeš do neznáma. Chtěl jsem, aby po mně zbyla fotografie, dal jsem se tedy vyfotografovat. Zaplatil jsem p?edem, ?e si pro obrázky pošlu. Napsal jsem adresy dom? bratrovi a sestrám a po?ádal jsem kamarády, aby mně vyzvedli fota a poslali je na p?íslušné adresy. Pak jsem ulehl. Tu noc jsem měl jistě p?es 40 stupň? hore?ky, ve všech kostech bolest, jako bych v nich měl ?havé olovo, a pak jsem nic o sobě nevěděl. Proti hore?ce mi dávali ledové obklady, blouznil jsem, slyšel ot?esy země, chvějící se pod tíhou na frontu ta?ených dalekonosných srbských děl. Po dvou týdnech jsem se za?al uzdravovat, zatímco jiní kolem mě m?eli. Mezi nimi m?j dobrý kamarád Josef Falout.

        Pak p?icházely dopisy na vojáky, kte?í však u? zem?eli. P?íbuzní doma nemohli o svém blízkém nic zvědět, psali adresu na nás všechny zajatce: Vále?ní zajatci ve Valjevu. Prosili nás, abychom jim napsali pravdu, aby alespoň věděli jistě, kde zem?el. Posílal jsem pak mnoho lístk? na všechny strany se všemi daty zanesenými v úmrtní knize. P?íbuzní zprávám nechtěli vě?it a znovu mi psali o další podrobnosti.

        V zá?í 1915 jsem za?al pracovat v šesté reservní nemocnici, srbský pan doktor v hodnosti majora si dal zap?áhnout ko?ár a osobně si mě vy?ádal na zajateckém komandu. Na chvíli jsem byl zase ?lověkem. Spal jsem na vlastní posteli, ?istě ustlané, v pěkném pokojíku, dostal ?isté vy?ehlené prádlo a bílý pláš?, vykoupal jsem se v lázni, a dostával jsem denně ¼ litru dobrého ?erveného vína. Mimo to jsem si zvykl píti slivovici, ?ekli mi, ?e mi to pom??e od pr?jmu, kterým jsem trpěl po celou válku. Měl jsem dozor nad 20 rakouskými ošet?ovateli raněných, nemocní a ranění byli Srbové, poskytována byla dobrá strava a velice dobré ošet?ení léka?ské.

         

        Anabáze z Valjeva do Valony

        Po útoku Bulharska na Srbsko nastala zlá doba pro naše „hostitele“ a pro nás hrozná cesta Srbskem a poté Albánií. My z nemocnic jsme vyrazili 19. ?íjna. P?es ?a?ak, Trstenik a Kruševac do Prištiny se ještě dob?e šlo v útvarech, měli jsme trochu peněz a ob?as jsme i něco jídla fasovali. V pozdějším ?ase hladem a nemocí vy?erpán ?asto jsem z?stal sám, a? druhý ?i t?etí den se s našimi zase shledal. Všechny cesty byly do nedohledna zaplaveny zajatci, kterých se po?ítalo 65 000, dále šlo 60 000 srbských rekrut? a několik tisíc ?ák? d?stojnické školy srbské. Na ústupu jsme viděli st?ílet srbské dělost?electvo, zatím, co jedna baterie st?ílela, druhá nás p?edjela, zaujala nové posice a pak druhá zas ustupovala na nové místo odporu. Pozoroval jsem srbské dělost?elce, byli úplně klidni p?i tom, ?ádný strach neb panika. Výborná organisace.

        P?es Kosovo pole a Mitrovici jsme se dostali do Bicany a stezkou pro osly stoupali do hor. Vysoko v horách foukal silný vítr, poletovaly vlo?ky sněhu a nikde nebylo místa rovného, kde bychom se mohli p?i spaní polo?it bez obavy, ?e se někam nez?ítíme do propasti. Šlo se nám h?? a h?? do vysokých kopc? a zase hluboko do propastí, denně jsme se brodili p?es potoky, někdy ani oheň jsme neměli, a kdy? ano, va?ili jsme si jen ?aj z ostru?in. Za?alo silně mrznout a lidé padali, aby u? nikdy nepovstali.

        Po p?íchodu do Malé Debry jsem prodal Faloutovy hodinky, ale za papírové peníze mi nikdo nechtěl jídlo prodat. V měste?ku Struga na b?ehu Ohridského jezera se mi poda?ilo vyměnit s mladou dívkou poslední kousek mýdla za veliký krajíc chleba. Za celou válku jsem takový nikde v Srbsku neviděl! Pravý ?itný chleba, veliký krajíc z velikého selského bochníku, jako by ho ukrojila naše ?eská „pajmáma“. Zašel jsem k jezeru za boudu a tam jsem celý krajíc snědl. P?ed tím jsem byl blízek zoufalství, ten krajíc mi ?íkal: doufej, dějí se i nemo?nosti, nezahyneš! Te? s lepší náladou a novou nadějí do budoucnosti jsem vykro?il do města. A tam se mi poda?ilo za papírový desetidinár nakoupit ?ty?i veliké nasolené ryby!

        Na h?ebenech hor bylo u? 75 cm sněhu a dále hustě sně?ilo. S povolením srbského podporu?íka a zákazem rozdělávat oheň  jsme z?stali dvě noci v jakémsi chlévě. Ve dne, kdy? jsem musel ven, byl jsem úplně oslepen od sněhu. T?etí den jsme mohli jíti dál, já se s bolavýma o?ima díval na nohy ?lověku, který šel p?ede mnou, abych viděl, kam mám šlápnout. Hned po ránu jsme se museli brodit vodou. Ihned nám to na nohách mrzlo. Kouskem zašpi?atělého d?eva jsem si vyš?uchoval z rozpadlých bot sníh, který se mi tam nacpal a utvrdl tak, ?e jsem nemohl jíti. Cestou jsme viděli zmrzlé a polozmrzlé le?et na zemi. P?es nebezpe?ná místa mě p?eváděl Rubáš, abych se nez?ítil do propasti. Všechno mi na zemi splývalo, neviděl jsem, kde mám stoupnout. Sestoupili jsme do údolí, poprvé za celou cestu do teplého kraje blízko mo?e u měste?ka Elbasánu. Prodali jsme poslední kusy šatstva za kousky zahradního turka, nava?ili guláš z koňské zdechliny. V noci však zase p?išel mráz. Po dalších peripetiích jsme se 6. prosince 1915 ocitli na lukách p?ed Tiranou, 8. prosince p?ed branami Dra?e.

        Tam jsem se po dvou měsících opět „uviděl“, kdy? jsem se u pot??ku myl. Jak jsem se nad vodu nahnul, viděl jsem ve vodě jako v zrcadle chlapa, a? jsem se ulekl. Oto?ím se, kdo za mnou stojí, byl jsem tam sám. Podívám se znovu, ale poznat jsem se nemohl. To tedy jsem byl já! Vzpomínal jsem, jak jsem litoval v duchu ty druhé, a odhadoval, jak asi daleko se ještě povle?ou, ne? padnou! Sám jsem se nikde neviděl, zrcátko jsem neměl, a te? jsem se náhodou spat?il, jak ještě daleko ubo?eji vypadám ne? ostatní!  Celých sedm neděl jsem se neholil, byl jsem zarostlý, hubený, na hlavě směšnou trosku ?epice – zkrátka dlouho jsem se prohlí?el, ne? jsem uvě?il, ?e jsem to skute?ně já!

        Vzhledem k ost?elování Dra?e rakouským lo?stvem byla naše karavana p?esměrována do Porty Valony (dnešní Vlore) a poslední z mnoha ?ek, kterou jsme na této cestě p?echázeli, byla Vojusa. Na pokyn italského ser?anta „avanti“, který ?ídil nalodění na prám a všiml si mého tou?ebného pohledu, jsem se dostal mimo po?adí 15. prosince s cizí ?etou na druhou stranu ?eky. Obstoupil nás oddíl bersagliér?, bodáky nasazené, široké klobouky s pe?ím, ouzké kalhoty, peleriny na ramenou, a u? nás vedli ve ?ty?stupu.

        Zcela jistě jsem si tím zachránil ?ivot. Ti, kte?í toho dne nebyli p?evezeni, hrozně zkusili. Po strašlivé pr?tr?i mra?en stoupla voda v ?ece o několik metr?, prám se utrhl a odplaval a ti za ?ekou, bylo jich několik tisíc, z?stali deset dní bez pomoci a bez jídla.

         

        „Pole ztracené“

        Po dvou dnech jsme se nalodili na italskou dopravní lo? Gordoba a vypluli z valoňského p?ístavu kolem Apeninského poloostrova na Asinaru. Ostrov měl jen malý p?ístav, kde se p?ed válkou nacházela malá karanténní stanice pro cestující z Asie a z Afriky. Vozili nás na bárkách, se?adili a pochodem vchod do lázní a desinfekce.  Oble?ení do vydesinfikovaných oděv? s vyfasovanou dekou jsme pochodovali asi p?l hodiny cesty od p?ístavu. Tam jsme byli rozděleni po pěti a ka?dá pětice dostala dohromady jeden stan. Ihned jsme je stavěli do ?ad na trávníku. Vál studený vítr od mo?e, celou noc jsme se klepali zimou.

        Po nějaké době jsme dostali nové mundúry a vystavěli v rovinaté ?ásti „Oslího ostrova“ nové tábory. Náš se jmenoval „Campo perdu“, ?esky „Pole ztracené“, a p?esná adresa pak zněla „Campo perdu, II. reparto, III. gruppo, Isola Asinara“.  V tomto tábo?e jsme snad na tom byli ještě nejlépe ze všech. To proto, ?e naše lo? po dva týdny pro nás t?ikrát denně va?ila, i víno jsme dostávali a tak jsme se zase trochu zrestaurovali. Našich mrtvých na choleru zem?elých bylo sice několik stovek, ale v jiných táborech se jednalo o tisíce zajatc?.  Byli to zejména ti, kte?í nejd?íve ?ekali na obnovení p?evozu p?es Vojusu a jedli všechno mo?né, ?áby, ještěrky, trávu i mrtvé kamarády. Doplazili se do Valony a divoce se vrhali na suchary, které jim Italové rozdávali. Na lo? se dostali ve zbědovaném stavu, jejich lodě neměly za?ízení na transporty ani neva?ily, jednou denně jim rozdali studené konservy a suchary. Proto všichni ji? na lodích po stovkách umírali a my jsme poté na b?ehu ostrova mrtvoly odnášeli a poh?bívali v šachtách.

        Na tuto adresu jsem také jako první obdr?el na svátek svatého Josefa 19. b?ezna 1916 peně?ní dopis od bratra na 49 lir. V tehdy nově z?ízené kantině jsem všem v našem stanu koupil chléb, sýr, salám, rybi?ky a víno a uspo?ádal pro ně hostinu. Po krásném jaru, kdy na Asina?e vykvetly tisíce květ?, p?išlo léto a na ostrově bylo k nesnesení. Veliké vedro, ?ádný stín, vítr s pískem, nedostatek vody, která se musela p?ivá?et ze Sardinie, to vše vedlo k tomu, ?e jsme tou?ebně ?ekali, kdy nás lodi za?nou p?evá?et do Francie.

         

        Ve francouzských táborech

        18. ?ervence jsme s naší nákladní lodí v doprovodu dvou torpédovek p?istáli v Toulonu. Nejprve jsme byli internováni v ji?ní Francii v tábo?e Scarpiagne, poté jsme byli děleni na skupiny a naše skupina o 120 zajatcích byla po r?zných peripetiích p?evezena do Biessardu asi 40 km od Le Havru, kde se nacházel německý zajatecký tábor. Do práce se jezdilo na parní?cích na velké zámo?ské lodě. Pracovalo se nep?etr?itě ve dne i v noci na osmihodinové směny, vylo?ovalo se uhlí, brikety, koks, papír, d?íví, obilí bu? na vagony, nebo na velké vle?né ?luny. Dělal jsem velitele pracovní ?ety a tlumo?níka a nau?il jsem se jezdit s lodním je?ábem. Jeden feldvébl Němec p?išel k mé partě a poslouchal moje lidi, jak ?esky a chorvatsky mluví mezi sebou p?i práci. On nerozuměl, tak se mě ptal: „Ti lidé mluví rakousky, ?e?“  Divil se tomu, kdy? slyšel, ?e rakouská ?e? neexistuje a kolika ?e?mi se v Rakousku vlastně mluví. Náš „spojenec“ toho nevěděl.

        Skoro denně jsme viděli p?ijí?dět velké námo?ní lodi s anglickými vojáky, jezdily a? do Rouenu, ?eka byla hluboká.  Jak uviděli německé zajatce,  pok?ikovali na ně  „nieder mit Kaiser!“ Němci zase na ně, Angli?ani se nahrnuli na palubě na stranu k nám, a? se lo? hodně naklonila. Angli?tí vojáci byli v?dy v novém mund?ru jak ze škatulky. Francouzi měli starý spravovaný mund?r. Na frontě a za frontou jsem později pozoroval, ?e Angli?ané jsou moc pyšní, nafoukaní, s nikým se nekamarádili.

        V polovině listopadu jsme byli nákladním zape?etěným vlakem p?evezeni k Pa?í?i a vypuštěni na nádra?í Susy-Bonneuil, odkud jsme šli pěšky k ?ece Marně, kde se stavěl vojenský p?ístav a na něj navazující ?eleznice. Tamější zajatecký tábor byl obsazen pouze Slovany, byli tam zejména Chorvati. Zde jsem pro?il románek v dopisech se Švýcarkou sle?nou Mínou, který se p?erušil v polovině ledna, kdy jsme byli náhle skupina 18 šikovatel? a ?eta?? odvezeni nejprve do Etampes asi 100 km ji?ně od Pa?í?e a poté do Orleansu. Poslední dopisy od Míny jsem obdr?el právě sem, pak u? jsem nic o ní nezvěděl, ani po válce, kdy? jsem psal jí i její matce do Švýcar. Posledním táborem, kde jsme my rakouští zajatci byli internováni spole?ně s Němci z ?íše a Bulhary, byl Carpentras asi 26 km severně od Avignonu.

        V našem baráku bylo asi 60 ?ech?, smýšlením rozdělených do t?í skupin. Já jsem pat?il do skupiny „revolu?ní“, která chtěla rozbití Rakouska-Uherska a pora?ení Německa. Druhá skupina si to p?ála také, ale ze strachu p?ed „Rakušáky“ ml?eli, jen mezi ?ty?ma o?ima nám dávali za pravdu, ale nahlas své mínění se báli pronášet. A? na ?eta?e Karla S., v civilu strá?níka z Plzně, ten chtěl ?eskou autonomii v rámci Rakouska. Pak tu byla skupina t?etí, ta chtěla jen vítězství Německa a Rakouska, z nich si po?ínal a? zu?ivě František P. Měli jsme mezi sebou neustálé slovní p?tky, p?i nich? jsme dostávali najevo, ?e a? bude konec války, ?e se dom? nebudeme smět vrátit, jinak ?e budeme viset.

        4. ?íjna jsme si p?e?etli v novinách „?eskoslovenská samostatnos?“, ?e u? se o to jedná, ?e nám bude povolena naše ?sl. armáda. A tak se nás ten den p?ihlásilo 10,  jako „na po?est“ svátku císa?e Fr. Josefa, do legií. P?ihlášky jsme psali ?esky a francouzsky a p?edali je do kancelá?e. Zajetí, stále mezi dráty a mezi stejnými obli?eji, a pak ty vě?né hádky p?sobily na nás neblaze. Rozhodli jsme se, ?e se p?ihlásíme dobrovolně na práci, na kácení lesa. Se dvěma Němci nás bylo celkem 22.  Ostatní Němci a také Ma?a?i nás prohlašovali za zrádce, ?e jdeme pomáhat Francouz?m, a? nemusíme. My si z toho ale jen tropili smích, měli jsme se dob?e, v lese jsme si va?ili, práce nebyla namáhavá, ?ádný nás nehonil. Denně jsme šli dvakráte p?es město, leccos zajímavého a nového viděli, bylo to trochu jako na svobodě, t?eba s námi chodila strá?. Byli to starší vojáci, celý den hledali v lese laný?e, ani jsme toho nepozorovali, ?e nás hlídají.

         

        Vzh?ru do legií!

        Po Vánocích jsme byli všichni ?eši pozváni do kancelá?e, kde nás o?ekávali dva naši legioná?i. Bratr poru?ík Martínek k nám měl ?e?, ale ?ekl bych, ?e mohla míti lepší ú?inek, kdyby byla pronesena jinak, volena jiná slova, ne? ta, která v mnohých budila hr?zu, t?eba: „naše práce bude krvavá“. Tak dva z u? p?ihlášených ubyli, pod záminkou, ?e po?adují, aby jim byla zachována hodnost. Kde?to my ostatní jsme tam všichni vstoupili jako prostí vojáci. Docílili toho později a setkali jsme se s nimi a? na frontě. Druhý den jsme byli p?estěhováni do baráku po Srbech a v našem baráku se potom mnozí ?eši smutně projevili, kdy? proti nám sch?zovali a mluvili proti celé akci zahrani?ní. Avšak také jeden Němec, ?eta? p?vodem od Mostu, do této doby v?dy mě zdravil „servus Janda“, te? mě zdravil „nazdar Janda“ a p?itom se na mě usmíval. Ten prohlásil, ?e nás zcela chápe a ?e je zcela v po?ádku a naší povinností chtíti svou samostatnos?, ?e nás to jen ctí.

        P?i lou?ení s táborem nám byla ze všeho nejmilejší ?e? mladého bulharského kadeta na rozlou?enou. Mluvil velice pěkně, ?istě a pomalu, ?e jsme mu všichni dob?e rozuměli. ?eši, co s námi nešli, plakali a slibovali, ?e p?ijdou, abychom se ale postarali o to, aby byli dáni do jiného tábora bez Němc?. Druhého dne ráno jsme odjí?děli p?es Avignon do Marseilles.  Tam jsme celých 6 neděl ?ekali na další bratry.

        Poté jsme p?es Toulouse, Bordeaux a Angoulême odjeli do Cognacu. Doprovázeli nás francouzští ser?anti, měli jen pistole, omlouvali se nám, ?e nás nevedou co zajatce, ale ?e nás doprovázejí jen jako pr?vodci. Všichni jsme měli na ?epicích bílo?ervené pásky a u? bez potupných ?ísel a písmen. V Cognacu na nádra?í nás o?ekávala ?eská vojenská hudba, zahrála nám obě naše hymny a vedla do města. Někte?í se v kasárnách dali do tance, kdy? se dostavil generál Janin s kapitánem Šnejdárkem. Rozdělili nás po rotách, dostal jsem se s Rosypalem k 6. rotě 21. pluku. Naše ?eta byla většinou z bývalých srbských zajatc?, několik „Rus?“ a „Amerikán?“. Všichni ale ?eši, a tak jsme si také ?íkali, abychom se rozeznali. Byli jsme ubytováni v prvním pat?e skladiště upraveného k bydlení. Druhý den jsme dostali vojenský oblek, pušku atd. a ve?er u? jsme mohli jíti volně do města na vycházku. Tím u? opravdu kon?ilo naše dlouhé zajetí a my se cítili velice š?astni a svobodni. P?i zapisování šikovatel Chrástek chtěl mě dát zase k saniterák?m, a ?e budu desátníkem. Já jsem však nechtěl ani slyšet, chtěl jsem k st?elc?m a bojovat proti nep?íteli.

        Nastal d?kladný výcvik a postupně se nás nashromá?dilo v Cognacu tolik, ?e jsme se tam nemohli vejít.  Za?al se stavět 22. pluk, a ten byl ur?en do Jarnacu. Jedna ?eta z ka?dé roty měla tvo?it základ roty pluku ?. 22. Všichni jsme chtěli ale z?stat u 21. pluku. Proto se losovalo. Na naši ?etu padl los.

        Po ukon?ení výcviku p?išel rozkaz poslat několik set našich lidí na frontu k Soissons. Neměli býti zatím pou?íváni k útok?m, ale byli po deseti umístěni mezi francouzské vojáky, dr?eli hlídky a pozorovali, jak si francouzští vojáci po?ínají. Po obdr?ení povolení se zapojili do výpad? a vedli si velmi úspěšně. Sotva odešli do zázemí, Němci za?ali ofenzívu a vytvo?ili pr?lom francouzské fronty mezi Soissons a Remeší a? k ?ece Marně k Château-Thierry. Byl to poslední německý úspěch, který stál na obou stranách mnoho krve, Němci ale byli vr?eni zpět a od té doby byli stále v defenzívě.

        My se zatím lou?ili s Cognacem a Jarnacem, jeli vlaky p?es Tours do Darney u Epinalu. Byl jsem spole?ně s p?ítelem Záho?íkem p?eveden od šesté roty st?elc? „na týden ?i dva“ opět k saniterák?m. Kdy? se francouzský léka?, jemu? jsme byli p?iděleni, dověděl, ?e jsem byl ?eta?em u sanity v Rakousku, nechtěl k mému návratu svolit, ?íkal, ?e jsem na správném místě. Nedalo se nic dělat, ?asem jsem se s tím smí?il, zvláště ?e tam z?stal i Záho?ík.

        Na konci ?ervna 1918 p?išlo slavnostní p?edání praporu našeho pluku. Bylo to něco krásného. Zú?astnil se ho francouzský president Poincaré, náš ministr dr. Beneš, mnoho francouzských a spojeneckých vysokých d?stojník?, i srbský tam byl. Bylo p?ítomno také několik starých francouzských vyslou?ilc? z války roku 1870. Pěvecký sbor za dirigování bratra Rytí?e zpíval sborové písně, všichni, oba pluky, jsme zpívali: „Bývali ?echové“ a „Kdo? jsú bo?í bojovníci“. Proběhlo mohutné defilé. Zašli jsme za návrší, se?adili jsme se ve dva mohutné proudy po rotách. Pak jsme vyrazili. Stále se objevovaly nové a nové ?ady. P?ed francouzským presidentem a celou jeho vznešenou spole?ností byla louka, rovina, šli jsme jako ocelové hradby. Dostali jsme pochvalu, všechno velice dob?e dopadlo. Potom byla prohlídka našich ubikací. Měli jsme je okrášlené. Popsané nápisy, ?esky i francouzsky, La Victoire ou la Mort! Vítězství nebo smrt!

         

        V bojích na západní frontě

        Na frontu v Alsasku-Lotrinsku jsme pochodovali pěšky asi 6 neděl, zpo?átku ve dne, později v noci, v?dy 9-10 hodin, a to nejprve do Rouges Mont poblí?e Altkirchu. Odtud jsme zamě?ovacím dalekohledem z dělost?elecké pozorovatelny měli mo?nost pozorovat  Mylh?zy a Basilej. V Mylh?zách state?ně dýmaly komíny, jistě tam Němci vyráběli munici ve dne v noci.

        Francouzská tě?ká artilerie, motorizovaná a na šestikolových autech velice pohyblivá, st?ílela a? 18 km daleko st?elami několik metrák? vá?ícími. Obsluha děl jezdila a bydlela asi v deseti obrovských autech, podobných stěhovacím voz?m. Vozili s sebou dílnu, je?áby, munici, ?ekali, a? se setmí, uschováni pod stromy, aby je aeroplány nevyslídily. V noci p?ejeli na p?edem ur?ená vybetonovaná stanoviště, děla p?ipravili k palbě, rozst?íleli, co chtěli dle programu rozst?ílet, a ráno, kdy? je německé aeroplány hledaly, u? byli dávno na jiném místě. Sešli jsme se s nimi později u Vouziers.

        Do první linie jsme táhli v noci, a sice více napravo ke švýcarské hranici. Po p?íchodu do vesnice na naše stanoviště nás Němci za?ali ost?elovat z děl. Dělové koule létaly se silným hvízdotem p?es naši stodolu, dopadaly ale dále za vesnici. Neměli jsme ?ádných ztrát. Po?ítali jsme s tím, ?e naše no?ní pochody byly vyzrazeny. Z Belfortu jsme poté celá divize, 21. a 22. pluk ?sl. a 119. pluk francouzský, postupovali za st?elby našich protiletadlových děl do Champigny a poté se p?esunuli vlakem do Epernay. Postupně jsme procházeli místy, kde se ji? ?ty?i roky bojovalo. Vše bylo granáty p?eoráno a zpustošeno a? hr?za, tam musely padnout statisíce lidí. Ze starých les? ?ouhalo jako by strniště ze silných strom?, a zbytky strom? byly celé rozštípané nastojato od granát?. Lesy byly vyrabované, Němci v nich zakládali parní pily, ?ezali na místě trámy a prkna, a co nespot?ebovali v zákopech, vozili dom?. ?asto jsme ?etli na sloupu, tady stávala obec ta a ta, marně jsem se namáhal najít stopu alespoň po jediném domě.

        Němci ustupovali, byli jsme ve druhé linii na frontě mezi Soissons a Remeší, denně jsme je pronásledovali 10 a? 20 km. Viděli jsme ú?asná německá opevnění, zákopy, a mnoho drátěných p?eká?ek, a? 16 m širokých ve t?ech ?adách za sebou. K?ly byly ?elezné a po zemi bylo rozházeno plno pichlák? ze ?eleza tak dělaných, ?e v?dycky jeden ostrý hrot byl vzh?ru, a? se to p?evalilo, jak chtělo. P?eká?ky byly v místech, co jsme táhli, málo poškozené, jen tanky nám projely cestu, Němci bez obrany je rychle opouštěli, kdy? jim hrozil obchvat na k?ídlech. Dělost?electva tam byla ohromná spousta a stále p?es nás st?íleli. Vpravo i vlevo zároveň s námi postupovaly a do veliké dálky bylo viděti upoutané francouzské balony. Zatímco sta děl nep?etr?itě st?ílelo, jiných sta děl postupovalo. Pak zase postupovali ti, co p?estali st?ílet vzadu, a st?íleli ti, co je p?edjeli. Jinde fronta stála, a tak nás t?i pluky nalo?ili na velká transportní auta krytá jako stěhovací a p?evezli nás v noci p?es Remeš do Mourmelonu.

        Postupovali jsme dále k Terronu a Vouziers. Ve dne lesem, jinak v noci. Oheň šlehající z jícn? děl p?iosvětloval nám cestu. V první linii jsme se s Francouzi nesetkali, jen ?ídce a daleko od sebe z?stal kulomet, a kdy? na něj naši p?išli, kulomet?ík ukázal rukou: „Boches la-bas!“ a hodil kulomet na rameno a zmizel. My ale to štěstí neměli, na okraji lesa kopali vojáci zákopy. Měli jsme je za Francouze, hlásili se heslem tiše: „?ekoslovak“. Němci hned do nás kulometem a v tom chaosu nám sebrali 11 lidí do zajetí. K tomu jsme měli ztráty, mrtvé a raněné. Ustoupili jsme asi 100 metr?, tam ne? mírně nakloněná rovina, bez zákop?, bez travi?ky. Ka?dý si pod sebou vyhrabal peká? jako zajíc a tam jsme le?eli celý den, nad námi německé aeroplány, ?ídily na nás palbu z děl. Naštěstí Němci špatně st?íleli, jinak by nás tam mohli rozsekat na kaši. Ale stejně jsme měli velké ztráty. Někde tam jsem také ztratil své poznámky.

        P?ed rozedněním jsme zahájili útok. Dělost?electvo bylo obeznámeno, kdy to za?ne, a tu ?ekali u nabitých děl, po zahájení útoku a kdy? jsme neo?ekávaně za?ali útok, potom teprve nám dělali tzv. bará?. Kolem oblasti, kterou jsme chtěli obsadit, dopadalo tisíce granát?, a tou hradbou st?el nemohl nikdo p?ijít Němc?m na pomoc. Dob?e se nám to poda?ilo, obsadili jsme celou tu ?ást lesa, co jsme chtěli a vyst?elili signál: cíl dosa?en! Uko?istili jsme několik děl, kulomet?, minomet? a celé skladiště min. Zajali asi 100 Němc? a další pobili.

        Te? jsme zna?ně zlepšili pozice. Les byl z větší ?ásti hustý, tam se nedalo projít, a šla lesem jedna blátivá cesta, bylo tam poškozeno vodovodní potrubí. Po dobu, co jsme měli trochu ?as, jsme si prosekávali novou cestu, tu dosavadní Němci moc ?asto bombardovali. ?asu se nám nedostávalo, měli jsme mnoho raněných. P?evaziště jsme si z?ídili ve staré pískovně, jáma byla asi 40 krok? dlouhá a 20 široká. Po ošet?ení se tě?ce ranění nosili do Vouziers, tam dělali i menší nutné operace a pak je sanitními auty odvá?eli do zázemí, do nemocnic. Bylo to asi 5 km nosit, někdy nám z města p?išli na pomoc francouzští nosi?i. U jámy-p?evaziště jsme měli zapíchnutý velký ?ervený k?í? – prapor. Ale Němci nic na to nedbali a st?íleli na nás, éra ?ídila palbu, granáty padaly kolem jámy, hlína se na nás sypala, ale do nás se netrefili, a? později v noci. Tak jsme raději prapor ?erveného k?í?e odstranili. P?iběhl jeden bratr Amerikán k nám do jámy, udělal poplach: Němci jdou! Nechal jsem obvazování, sko?il po pušce a nábojích, lehl si na kraj jámy a koukám po Němcích. Bylo jich opravdu hodně, asi 50, ale všiml jsem si, ?e kolem nich jsou naši brat?i s bodáky na puškách. Vynadal jsem tomu poplašenci a šel po své práci.

        Po boji jsem se šel také podívat na zajaté Němce.  Byli to chlapi jako hory, Bavoráci. Stáli vy?azeni ve dvojstupu, kolem nich naše strá?e. Na samém kraji stál v první ?adě chlap-obr, celý po?obaný od neštovic, hr?za z něj šla. Tu p?išel ke mně jeden bratr, abych mu dal cigaretový papírek, který jsem měl schovaný v pouzd?e pod devítirannou pistolí. Otev?u pouzdro, vytáhnu pistol, a tu jsem si všiml, ?e ten po?obaný strachem vyvaluje o?i a svému sousedovi v ?adě ?íká: Schau! (podívej). Vytáhl jsem druhou rukou cigaretové papírky, dal jsem z toho kamarádovi a zas papírky i pistol do pouzdra zpátky a podíval se na Němce. Němec si oddychnul, byl celý zpocený za tu chvilku, utíral si šátkem obli?ej, smál se na mě a ?ekl mi: Es ist warm. Myslel jsem si: však já vím, pro? ti bylo horko.

        Později p?i tábo?ení v lese jsem na svém místě našel krabi?ku a v ní skleněné trubi?ky s ?irou tekutinou, v nich zasazený doutnák s há?kem a rozbuškou a na krabi?ce návod, co se s tím má dělat. P?i opuštění místa natrvalo má se to rozvěsit za há?ky na stromy, zapálit a rychle odejít.  Byl to yperit, kterým Němci zamo?ovali terén. Jediná kapka, kdy? p?išla na holé tělo, vyleptala díru do hloubky a udělal se velký v?ed. Po zapálení kapalina vybouchla, rozst?íkla se po k?oví, a pokud tudy někdo procházel, dostala se snadno na obli?ej nebo na ruce. V létě se vypa?ovala a po vdechnutí z toho mohla být opět smrt.

        8. listopadu k nám ji? do zázemí p?ijel dr. Beneš, měl k nám ?e? o vále?né situaci a p?evratu doma s tím, ?e ka?dou chvíli lze ?ekat německou kapitulaci. A opravdu u? druhý den Němci ?ádali o p?ímě?í. To u? jsme měli na voze rozhlasový p?ijíma? bateriový na sluchátka a jeden náš in?enýr to poslouchal, stenografoval a pak zprávy v?dy napsal na papír a vyvěsil. Po skon?ení boj? nás dopravili do lázeňského měste?ka Vittel, náš 2. prapor 22. pluku byl v měste?ku Attigny. Za týden nás tam objevila jedna ?ena z Darney, udělala poplach a město ?ádalo, aby tam ?echoslováci byli p?elo?eni. A tak brzo rance na zjednané vozy a putovali jsme pěšky 20 km do Darney. To bylo vítání a radosti na obou stranách. A nedo?kavosti, a? pojedeme dom? a kdy. Deváté vánoce na vojně jsem pro?il u? na cestě dom? v italské Padově a 4. ledna 1919 nás na Hlavním nádra?í v Praze uvítal V. Klofá?.  Táhli jsme st?edem města ve ?ty?stupech, rota za rotou, velký jásot a vítání. Potom jsme byli ubytováni v ?ernínských kasárnách na Hrad?anech, měl jsem také dvakrát slu?bu na Hradě, dostal jsem po devíti letech na vojně kone?ně dovolenou. 10. května 1919 jsem byl demobilizován.

         

         

         

        © PhDr. Jaroslava Hlavá?ková, CSc.,

        Srbská fronta v období 1914 -1915 Valjevo ve vále?ných letech

        K získání údaj? o situaci na srbské frontě v období 1914 -1915 a o situaci ve Valjevu a okolí se poda?ilo prostudovat dvě nové publikace srbských autor?.

        Známý srbský historik K. Miloševi? v rozsáhlé knize o osudech rodné země v období 1. světové války uvádí, ?e Srbsko ztratilo 1 244 000 obyvatel (842 000 civilist? a 402 000 voják?),...

        p?i?em? ve svých p?edvále?ných hranicích mělo dle jeho údaj? pouhých 2,9 milion? obyvatel, ztratilo by tedy 43 % svého obyvatelstva.

        Z této knihy vypisuji zajímavé údaje vztahující se p?ímo ?i nep?ímo k pobytu J. Jandy na srbské frontě.

        Rakousko-uherskou armádu z 25% tvo?ili Rakušáci (t.j. rakouští Němci), z 23% Ma?a?i, z 13% ?eši, z 9% Chorvaté, Srbové a balkánští muslimové, z 8% Poláci a Ukrajinci, ze 7% Rumuni a ze 4% Slováci (tj. ?ech? a Slovák? bylo 17%, jejich podíl na po?tu obyvatel monarchie ?inil 16, 5%). D?stojnický sbor byl ze 75% tvo?en rakouskými Němci .

        Po vyhlášení války Srbsku Rakousko-Uherskem 28. ?ervence 1914 se ujal vrchního velení srbské armády korunní princ-regent Alexandr Karadjordjevi? (1888-1934). Tého? dne se na stranu Srbska p?idala ?erná Hora; 6. srpna 1914 se oficiálním prohlášením svého krále Nikoly I. Petrovi?e (1841-1921) stala spojencem Srbska. Po vyhlášení mobilizace a války se srbská vláda p?emístila z Bělehradu (nacházel se témě? na hranici s Rakousko-Uherskem) do Niše (proto i dědova vále?ná zajatecká pošta byla směrována p?es Niš. Zde sídlila i cenzura a st?edisko komunikace s Mezinárodním ?erveným k?í?em). Generální štáb, p?etransformovaný ve vrchní velení, sídlil v Kragujevaci. Ná?elníkem štábu vrchního velení do doby návratu vojvody Radomira Putnika (1847-1917) z lé?ení v Rakousku byl generál S. Stěpanovi? (1856- 1929). Po Putnikově návratu do země z benevolence rakouského velení se jeho zástupcem stal generál ?. Miši? (1855-1921).

        P?esun rakousko-uherských vojsk (16 pěších a 1 jezdecká divize a 8 brigád a 40 letadel) na srbskou frontu byl ukon?en 12. srpna 1914, jejím velitelem byl jmenován generál O. Potiorek (1853-1935). Tého? dne 5. rakousko-uherská armáda v po?tu 80 000 voják? pod velením generála L. rytí?e von Frank (1848-1935) p?ekonala Drinu u Loznice a Lešnice a zahájila postup směrem k městu Valjevu vzdálenému zhruba 100 km. Cílem bylo dobýt v den císa?ových narozenin 18. srpna linii Valjevo-U?ice, postupovat na Niš a k bulharským hranicím. Této ofenzívy se jako kaprál 8. sboru 5. rakousko-uherské armády zú?astnil i E. E. Kisch (jeho zápisky jsou v knize citovány) .

        Na valjevskou frontu byla rozmístěna srbská 3. armáda v ?ele s generálem P. Juriši?em-Šturmem (1848-1921) a dále drinská divize na linii Badovinci-Loznica-Zvornik-Obrenovac-Ljubovica. Štáb armády sídlil ve Valjevu ?. 9 v budově obvodního a městského soudu, regent Alexandr bydlel v domě obchodníka I. Todorovi?e na Karadjorjevi?ově ulici. Srbsku se poda?ilo zmobilizovat témě? 400 000 voják?, chyběl však dostatek vojenského materiálu .

        Ve dnech 16. - 20. srpna 1914 probíhala cerská bitva (dle poho?í Cer, té? uváděna jako bitva na Jadaru, tj. na soutoku ?ek Driny a Jadaru). Skon?ila rakouským neúspěchem a ústupem na levý b?eh Driny. Vy?ádala si p?es 23 000 mrtvých a raněných na rakouské straně v?etně ?eských p?íslušník? 28. pěšího pluku a 16 000 mrtvých a raněných na straně srbské.

        Rakousko-uherská vojska zahájila nový útok 6. zá?í 1914 na linii Srem na ?ece Sávě-území Ma?va-b?eh ?eky Driny a ve směru na Valjevo, p?es které bylo mo?no od jihu pokra?ovat na Bělehrad a obklí?it ho. 15. zá?í 1914 se 6. rakousko-uherské armádě poda?ilo donutit 3. srbskou armádu rozmístěnou na pravém b?ehu Driny na linii Lešnica-Ljubovija k ústupu. P?ekro?ila Drinu a postupně ovládla horské h?ebeny Gu?evo, Boranja, Jagodnja a Sokolská planina; otev?ela se jí cesta k Valjevu.

        25. zá?í vydal velitel 3. srbské armády rozkaz udr?et se za ka?dou cenu na stávajících pozicích a znemo?nit nep?íteli další postup. Po dvaceti dnech boj? se fronta zastavila na linii Ljubovija-Sokolská planina-Jagodnja-Boranja-Gu?evo-dolní tok Driny a? po soutok se Sávou-Zasavica-No?aj-Pri?inovi?. Ani jedna z bojujících stran nebyla schopna podniknout razantní ofenzívu.

        Na konci ?íjna se rakousko-uherskému kombinovanému sboru poda?ilo prorazit srbskou obranu 2. armády v oblasti Ma?vy, obejít poho?í Cer a p?es Koceljevo a Banjani postupovat ji?ním směrem na Valjevo a obsadit ho.

        Pro srbské ozbrojené síly nastala první kritická situace. Na zasedání vlády a vrchního velení 8. listopadu vojvoda Putnik navrhl pokusit se o uzav?ení separátního míru s Rakouskem-Uherskem. P?edseda vlády N. Paši? (1845-1926) pohrozil demisí a po?adavku obnovit boje bylo vyhověno sta?ením se od ?eky Driny a soust?eděním se na vytvo?ení obranyschopné linie na ?ece Koluba?e ze severu a na ?ece Ljig z jihu. Byla zahájena p?íprava k tzv. kolubarské bitvě.

        Na linii nové fronty Obrenovac-Ub-Valjevo se mezi 14.-17. listopadem stáhly 1., 2. a 3. srbská armáda o celkovém po?tu p?es 250 000 voják?. Do 2. 12. se dle hodnocení srbské strany odehrávala defenzivní fáze kolubarské bitvy – stahování armád k ?ece. Generál Potiorek zahájil 16. listopadu 1914 nástup rakousko-uherských vojsk na Kolubaru: 5. armáda obsadila linii Obrenovac-Lajkovac, 6. armáda obsadila b?eh Kolubary a? do soutoku s Ljigem a Ribnicou, 15. a 16. sbor 6. armády se vydal na Valjevo. Spojencem srbských vojsk a brzdou nástupu nep?ítele se stalo náhlé oteplení, které proměnilo bojiště ve velké ba?iny. P?esto 18. listopadu dobyla rakouská vojska Lazarevac.

        Král Petar I. (1844-1921) navštívil místa vále?ných operací a posílil morálku srbských vojsk apely na jejich hrdinství, p?íklad pro potomky a p?ipomenutím zásluh z balkánských válek. 1. prosince došlo k prvnímu p?eběhnutí ?eských voják? k Srb?m (2 podd?stojníci 42. honvédské divize), kte?í informovali srbské velení o zhoršující se bojeschopnosti rakousko-uherských vojsk.

        Nový velitel 1. srbské armády generál ?. Miši? zahájil ofenzívu 2. prosince, a?koli tentý? den rakousko-uherská vojska dobyla Bělehrad. K 5. prosinci 1914 bylo ovládnuto poho?í Suvobor a zabráněno postupu rakousko-uherských vojsk z jihovýchodu do údolí ?eky Kolubary a k Valjevu. Generál Miši? byl 4. prosince povýšen na vojvodu. Dunajská divize 1. srbské armády obešla 6. 12. poho?í Maljen a p?ešla komunikaci spojující U?ici s Valjevem na postupu k Valjevu z jihozápadní strany. Moravská a Drinská divize 1. srbské armády postupovala k Valjevu z jihovýchodní strany od Ljigu v sou?innosti se 3. armádou. 3. armáda jen do 7. prosince p?i postupu k Valjevu zajala p?es 6 500 rakousko-uherských d?stojník?, podd?stojník? a vojín?.

        Generál Potiorek vydal 7. 12. rozkaz, aby 6. armáda zahájila ofenzívu a udr?ela linii fronty poho?í Povlen-Valjevo-?eka Kolubara-Bělehrad a aby 13., 15. a 16. armádní sbory udr?ely své pozice. Vojvoda Putnik p?ikázal 1. srbské armádě vytla?it nep?ítele na linii Kolubara-Valjevo, 3. armádě spole?ně s Drinskou divizí udr?et trojúhelník město Ljig, soutok Kolubary s ?ekou Ljig a Valjevo, 2. armádě z?stat v záloze a být p?ipravena k útoku na Kolubaru. U?ická divize měla za úkol vytla?it nep?ítele z prostoru Ra?an-Kosjeri?. 8. prosince 1914 ráno zahájila 1. srbská armáda postup k Valjevu, na linii Valjevo - Divci zlomila odpor a tého? dne ve?er vstoupila do města. 9. prosince bylo obsazeno celé město. K 9. prosinci 1914 utrpěla rakousko-uherská vojska porá?ku na linii ?eky Driny na západě a? po poho?í Kosmaj. Srbská ofenzíva skon?ila 15. prosince 1914 osvobozením Bělehradu, vítězná Kolubarská bitva návratem srbských vojsk na hranice Dunaje, Sávy a Driny .

        V kapitole knihy cele věnované dějinám Valjeva a okolí vztahující se k období první světové války popisuje Z. Rankovi? nezměrné utrpení civilních obyvatel města i p?íslušník? srbské armády a zajatc? následkem vypuknutí infek?ních nemocí. V celém Srbsku zahynulo na epidemie 100 000 civilist?, 30-35 000 voják? a 30 000 vále?ných zajatc?.

        Z. Rankovi? rozsáhle cituje z ?lánku srbského noviná?e V. M. Jovanovi?e opublikovaného 9. prosince 1914 v listu „Politika“ popisujícího hr?zy ve městě, zejména hromady nepoh?bených mrtvých v budově gymnázia, v budově městské nemocnice a v kasárnách 15. a 17. pluku. Tehdejší zpravodaj „Politiky“ obviňuje „špinavé a zavšivené Rakušáky“, ?e zanesli do města tyfus a choleru a p?i ústupu zanechali ve Valjevu témě? t?i a p?l tisíce svých nemocných a raněných . Následně autor uvádí celá jména léka?? místního p?vodu, léka?? nep?átelských armád i neutrálních stát? (nap?. zdravotnické mise USA) zem?elých ve Valjevu na epidemie v období leden – únor 1915 . 5. dubna 1915 zem?ela na tyfus p?ímo ve Valjevu významná srbská malí?ka Nadě?da Petrovi? (1873-1915), která zde slou?ila jako dobrovolná zdravotní sestra. Vojenské hroby ve Valjevu se staly největšími vále?nými h?bitovy na území Srbska.

        Kniha Z. Rankovi?e obsahuje i dobové snímky ulic a budov města v?etně gymnázia, kasáren, pivovaru a jeskyně, kde byl J. Janda na výletě.

        4. zá?í 1915 se Bulharsko za p?íslib obrovských územních zisk? p?ipojilo k Úst?edním mocnostem. 6. zá?í 1915 vrhlo na Srbsko 4 divize, Rakousko-Uhersko a Německo po šesti divizích. Ofenzívu ve směru od Sremu a severovýchodní Bosny vedla 3. rakousko-uherská armáda, z ji?ního Banátu 11. německá armáda a ze západního Bulharska vyrazila 1. a 2. armáda, vše o síle 800 000 voják? pod vrchním velením německého polního maršála A. von Mackensena (1849-1945). Srbsko na 1 150 km fronty disponovalo ji? jen 300 000 vojáky, rozdělenými do operativních skupin. Kone?ný útok proti Srbsku byl zahájen 5. ?íjna 1915, ji? 10. ?íjna byl po krvavých bojích a bombardování jednotkami Mackensena dobyt Bělehrad. Za další dva týdny po obsazení linie ?ajetina-poho?í Rudnik-poho?í Suvobor-Topola-Arandelovac-Palanka-Petrovac na Moravě vojsky Úst?edních mocností bylo o výsledku operace rozhodnuto.

        Ústup srbských vojsk do Albánie a ?erné Hory a utrpení civilního obyvatelstva za okupace je nazýváno „Srbskou Golgotou“. Z vále?ného i morálního hlediska se jednalo o slo?ité rozhodnutí, motivované ?ádostí o poskytnutí pomoci ze strany Dohody a obnovením bojeschopnosti srbské armády. Valjevo bylo Srby opuštěno 22. ?íjna a rakousko-uherská vojska je okupovala o t?i dny později. Okupa?ní správa za?ala tvrdě stíhat místní obyvatelstvo. K osvobození došlo a? 31. ?íjna 1918.

        Srbská vláda opustila Srbsko 24. listopadu, do Skadaru p?ijela 28. listopadu 2015. Vrchní velení ozbrojených sil odešlo 26. listopadu, do Skadaru p?ibylo 6. prosince 1915. Anabáze témě? 115 000 voják? a d?stojník? probíhala do 21. ledna 1916, od ?íjna 1915 do ledna 1916 ?inily ztráty v boji a na ústupu 70 000 voják?.

        V lednu 1916 vláda a vrchní velení (zejména princ-regent Alexandr) obvinily z chyb generální štáb, který byl v?etně ná?elníka R. Putnika odvolán. Novým ná?elníkem byl jmenován bývalý velitel 1. armády generál P. Bojovi? (1858-1945), 20. ?ervna 1918 jej vyst?ídal vojvoda ?. Miši?.

        Slovník, vysvětlivky, komentá?e

        abfertigung něm. zde: p?evzetí rozkaz? a pošty, odevzdání hlášení na velitelství voj. sboru

        ablézung něm. vyst?ídání ve slu?bě

        akcesist (akcezist) ?ekatel ú?ednického místa, kancelá?ský podú?edník, zapisovatel

        Albrechtské (Štefánikovy) kasárny kasárna arcivévody Albrechta v Praze na Smíchově, dnes Justi?ní palác

        alejkum salem („mír i Tobě“) odpově? na pozdrav „salem alejkum“

        Amerikáni zde: ?echoameri?ané bojující v legiích, té? jednotky americké armády ú?astnící se boj? 1. světové války v Evropě

        anilinová barva tehdy jedovatá, vyrobená na bázi aminobenzenu, benzenaminu ?i fenylaminu

        aparát zde: za?ízení pro dezinfekci osob a šatstva

        apparatsmann zde: pomocník p?ipravující raněného k operaci

        Arnauti hist. turecké ozna?ení Albánc? a obyvatel p?ilehlých horských oblastí, p?v. zejména voják? slou?ících v turecké armádě

        Arumuni (moderní ozna?ení národa) p?íslušníci románského národa ?ijící rozptýleně v oblasti ji?ního Balkánu, zejména v severním a st?edním ?ecku, Makedonii, jihozápadním Bulharsku, ji?ní a st?ední Albánii. Vlachs (st?edověký termín), v ?ecku jsou ozna?ováni jako Vlahoi, v Albánii jako Vllehe. V Albánii je jejich po?et dnes odhadován na 200 000. Hovo?í arumunštinou, latinským jazykem blízkým rumunštině, jazyk má mnoho dialekt?. V sou?asné době p?es snahu o?ivit jazyk probíhá asimilace s většinovým obyvatelstvem balkánských stát?. Věnovali se zejména pastevectví, stavěli svá obydlí z proutí.

        arsenál zbrojnice

        Asinara ostr?vek ve St?edozemním mo?i rozkládající se severozápadně od Sardinie, rozloha 51, 9 km2 stanice, vězení, místo internace zajatc? v 1. světové válce, místo internace etiopské nobility v době italské okupace Etiopie. Vězení uzav?eno v r. 1997. V sou?asnosti není osídlen, spole?ně s p?ilehlými vodami vyhlášen národním parkem. . Od r. 1885 v majetku italského státu, slou?il jako karanténní stanice, vězení, místo internace zajatc? v 1. světové válce, místo internace etiopské nobility v době italské okupace Etiopie.  Vězení uzav?eno v r. 1997. V sou?asnosti není osídlen, spole?ně s p?ilehlými vodami vyhlášen národním parkem. 

        Autrichiens fr. Rakušáci

        batalion pluk

        bergsalié?i oddíly italské armády vytvo?ené v 1. pol. 19. století, vysoce mobilní jednotky lehkých st?elc?. Sou?ástí uniformy byl klobouk se širokou obrubou zdobený ?ernými kohoutími péry. V 1. sv. válce jich bojovalo asi 210 000.

        bitva na ?ece Kolubara 3.-14.12.1914; vítězství Srbska nad rakousko-uherskou armádou bez ohledu na její po?etní p?evahu. 1. srbská armáda obsadila 9. 12. Valjevo. Srbové zajali 76 000 nep?átelských voják?. Srbský velitel ?. Miši? byl povýšen na vojvodu, O. Potiorek byl odvolán a nahrazen arcivévodou Ev?enem jako nejvyšším velitelem balkánské armádní skupiny. Dalších 10 měsíc? Rakousko proti Srb?m nevystoupilo. Síly byly p?esunuty na italskou frontu. Ztráty Srbska spolu s epidemií tyfu v zimě 1914-1915 srbskou armádu oslabily a v roce 1915 z?stala v defenzívě spoléhajíc na pomoc spojenc?, která však nep?išla.

        boerský búrský, p?ipomínající klobouky Búr? z období anglo-búrské války na p?elomu 19. a 20. stol.

        cimprlich něm. choulostivý, rozmazlený, ned?tklivý

        cugsfíra něm. Zugsf?hrer, ?eta?

        ?i?a srbo-chorv. sta?ík, strýc

        ?aur nevě?ící, zejména k?es?an (ozna?ovaný takto vyznava?i islámu)

        desentér desertér

        Deutschmeist?i zde: 4. dělost?elecký pluk (zal. na konci 17. st.) rakousko-uherské armády

        dienstreglamá něm., fr. slu?ební ?ád

        Etappentrainzug něm. zde: vojenský konvoj p?epravující mu?stvo a vojenský materiál

        fasunk, fasuňk náklad na voze, p?íděl potravin

        feldkurát vojenský kněz

        feldruf něm. heslo (hist.: polní p?íhlas)

        feldšpitál něm. polní nemocnice

        feldvébl, felák něm. (Feldwebel) šikovatel

        febris recurrens návratná hore?ka, st?ídání hore?natých stav? s 1–2 dny normální teploty (typicky p?i malárii, b?išním tyfu)

        flota námo?nictvo

        Foch, Ferdinand (1851-1929), francouzský maršál, hrdina 1. světové války, v b?eznu 1918 jmenován vrchním velitelem Spojeneckých sil. Pod jeho velením byl zastaven postup německých jednotek v druhé bitvě na Marně v ?ervenci 1918 a zahájen protiútok. V listopadu 1918 p?ijal německou kapitulaci v ?elezni?ním vagónu v Compiègne. Hrál d?le?itou roli na Pa?í?ské mírové konferenci.

        fortšristmesif zkomol. dle p?edpisu

        fráter zde: kněz s ni?ším svěcením

        gruppo it. zde: oddělení

        halt! něm. povel zastavit, stát!

        Hindenburg, Paul von (1847 - 1934), německý polní maršál, významná osobnost 1. světové války, prezident Německa v letech 1925 -1934. V pamětech J. Jandy jeden z voják? p?ipomíná vítězství Hindenburga nad Ruskem v bitvách u Tannenbergu a u Mazurských jezer v roce 1914 a krutost v??i nep?átelským voják?m.

        Hroby v dáli vále?ná iniciativa setníka Lenze, stavba pomník? (kenotaf?) na frontách zahynulým voják?m v místě jejich p?vodu. Vytratilo se z obecného povědomí.

        infanterie dělost?electvo

        Janin, Pierre-Thiébaut-Charles-Maurice (1862-1946), od dubna 1916 francouzský generál a vojenský velitel. Vedoucí francouzské vojenské mise na Sibi?i v době ruské ob?anské války. Nositel ?ádu bílého lva (1923).

        jednoro?ák jednoro?ní dobrovolník

        ka?amak kaše, p?ipravovaná zejm. z kuku?i?né mouky

        kamot rak. zde: se?azený, nastoupený, upravený

        kantina zde: prodejna pro zajatce

        kaprál it. (Korporal) ni?ší vojenská hodnost, desátník

        kavalerie jezdectvo

        kellner něm. ?íšník

        komisárek vojenský chléb kyselé chuti

        komita p?íslušník srbských partyzánských jednotek („komite“, major Vojislav Tankosi?) p?vodně bojujících v Makedonii proti osmanským jednotkám

        konduktér pr?vod?í

        korpskomando, korpskomanda něm. velení vojenského sboru

        Kronprinz něm. zde míněn korunní princ Bed?ich Vilém (1882 – 1951), syn německého císa?e Viléma II.

        ku?a srb. d?m

        kuláš zast. guláš

        Kunte, Ladislav (1874-1945), děde?k?v bratranec L. Kunte byl významným ?initelem protirakouského i protifašistického odboje. Spoluzakladatel Volné myšlenky, redaktor ?asu a Národního osvobození. Za okupace spolupracoval pod pseudonymem ?eněk Věrný s ilegálním ?asopisem V boj. Od r. 1940 vězněn, zejména v Ebrachu. Zem?el ve Straubingu p?i pochodu smrti v roce 1945. Publikoval p?edevším na téma úlohy nábo?enství v moderní spole?nosti, jeho práce se vyzna?ují vyt?íbeným a i dnes ?tivým stylem. Nap?. viz na internetu dostupné vzpomínky na Jana Herbena.

        lágrovat něm.tábo?it

        lajtnant něm. (Leutnant) poru?ík

        landšturmák něm. ( Landsturm) ?len domobraneckého vojska

        landwehrák, landvérák něm. (Landwehr) ?len zeměbraneckého vojska

        Lejhanec, Václav, rakousko-uherský diplomat, v období 1. světové války konzul v Dra?i (Durres). Dra? tehdy byla tehdy sídelním městem albánského kní?ete W. Wieda a hlavním městem Albánského kní?ectví. P?ešel do ?eskoslovenské zahrani?ní slu?by, v letech 1919-1921 nap?. p?sobil jako vedoucí ú?adu delegáta ?SR v Ma?arsku. Generálním konzulem v Dra?i byl v té době Alfred Rappaport (1868-1946).

        lettres fr. dopisy

        losung něm. zde: heslo dne

        mantl něm. vojenský pláš?

        marodní kniha něm. kniha nemocných

        marodvisita něm.návštěva nemocného u léka?e

        maršbatalion prapor s pozdějším datem mobiliza?ní a pochodové pohotovosti, slo?ený většinou ze zálo?ník?, ur?ený k doplnění ztrát, p?ipravující se k p?esunu na frontu (pochodový prapor)

        maršrúta něm. pově?ení k pracovní cestě

        mantúra vojenský oblek

        merhaba arab., tur. uvítání, pozdrav („vítej!“)

        Miši?, ?ivojin (1855-1921) srbský polní maršál (vojvoda) a nejúspěšnější srbský vojenský velitel v období 1876-1918. Velel 1. srbské armádě v bitvě na ?ece Kolubá?e (1914), ú?astnil se velkého ústupu p?es hory do Albánie v zimě 1915-1916, porazil a donutil k ústupu bulharskou armádu v bitvě u Gorniceva v roce 1916 a p?i pr?lomu soluňské fronty v zá?í 1918 byl ná?elníkem nejvyššího velení. Poté ná?elník generálního štábu armády Království Srb?, Chorvat? a Slovinc?.

        náredník (srbský felák) ni?ší srbský d?stojník

        obrlajtnant něm. nadporu?ík

        oficírsmená? něm., fr. d?stojnická kuchyně

        ohne Schritt něm. postup vp?ed nikoli pochodovým krokem (nebezpe?í rozkolísání vratkého mostu, „break step“)

        para, krejcar drobné mince srbské/rakouské

        pasírka něm. povolenka

        Paši?, Nikola (1845 -1926), významný srbský politický ?initel a diplomat, pětinásobný p?edseda vlády srbského království, první (celkem t?ikrát) p?edseda vlády Království Srb?, Chorvat? a Slovinc?. V pamětech vzpomínán pro sv?j mohutný krásný plnovous.

        pelerína it. pláštěnka, volný pláš? bez zapínání

        Petar I., Karadjordjevic (1844 – 1921), 1903 – 1918 poslední srbský král, první vládce Království Srb?, Chorvat? a Slovinc? (1918 – 1921)

        Pferdespital něm. koňská ošet?ovna

        piklhaubna něm. pruská vojenská helma s kovovým hrotem na vrcholu

        piksla něm. zde: kryt poloosy kola vozu

        pionérsébl něm. vojenská šavle, sou?ást výzbroje

        pioný?i, pioné?i něm. zde: ?enisté

        posichrovat něm. pojistit, zajistit

        Potiorek, Oskar (1853-1933) rakousko-uherský vojenský ?initel. 1911-1914 guvernér v Bosně a Hercegovině, svědek atentátu na následníka tr?nu Františka Ferdinanda d´Este 28.6.1914. 1914 vrchní velitel rakousko-uherské armády v srbské kampani, pora?en v bitvě u Ceru a na ?ece Kolubá?e, 1.1.1915 zbaven vrchního velení

        profesor P. známý pra?ský léka?, profesor, dle svědectví pamětí na frontě lé?il zp?sobem nevybo?ujícím z praktik vojenského „lé?itelství“ bě?ného v rakousko-uherské armádě

        Putnik, Radomir (1847-1917) srbský polní maršál, ná?elník generálního štábu srbské armády v období balkánských válek a 1. světové války. Ú?astník všech válek, vedených Srbskem v letech 1876-1917. V ?íjnu 1915 po zahájení ofenzívy spojených rakousko-uherských, německých a bulharských sil o 300 000 mu?? pod velením polního maršála A. von Mackensena rozhodl Putnik 31.10.1915 o ústupu srbských armád. Poslední boje byly vedeny na Kosově poli (19.- 24.11.). 25. listopadu kone?né rozhodnutí o ústupu p?es albánské hory. 155 000 voják? došlo do p?ístav?. V lednu 1916 byl odvolán z postu a zem?el v Nice.

        rakije pálenka

        raport hlášení

        rast něm. odpo?inek

        Rauberinsel něm. loupe?nický ostrov

        règime de faveur fr. zde: zvýšený p?íděl jídla na osobu a den

        Regimentsarzt (Reg. Arzt) něm. plukovní léka?

        rekonvalescent lat. zotavující se pacient

        Reserve Feldmaroden Haus něm. rezervní polní nemocnice

        Ristung něm. výzbroj

        salem alejkum arab.uvítací muslimský pozdrav „salam alejkum“ („mír s vámi / vám“), odpově? „alejkum salam“

        saniterák vojenský ošet?ovatel

        separace oddělení

        studovat zde: zabavit

        Slavonie ní?inné úrodné území rozdělené mezi Chorvatsko a Srbsko, historická země le?ící mezi ?ekami Drávou, Sávou a Dunajem

        Stationskomando něm. posádkové velení

        stra?ár srb. strá?ce

        štram něm. fešně, švihácky, upraveně, dle p?edpisu

        Šnejdárek, Josef (1875-1945) generál ?s. armády, 1899 vstoupil do fr. cizinecké legie, v době formování 21. st?eleckého pluku jmenován pomocníkem velitele pluku

        Šváb, švába srbské pohrdavé ozna?ení voják? nep?átelské rakousko-uherské armády bez ohledu na jejich národnost

        tagskaprál něm.kaprál v denní slu?bě

        tagwach něm.budí?ek

        therový papír (térový) asfaltem napuštěný, pou?ívaný v nedávné době zejména na izolaci st?ech

        trén něm.vojenský zásobovací oddíl, vozatajstvo

        t?etí výzva vojáci povolaní do slu?by ve t?etím kole, většinou zálo?níci věkově starší

        Vergatěrung něm. p?v. Vergatterung, vojenský signál, povel ke shromá?dění vojska na ur?ené místo, poplach, nástup

        Verpflekscetl něm. poukaz na ošet?ení

        Vilém II. (1859-1941), německý císa? a pruský král v letech 1888-1918

        Vopi?ka, Karel (1857-1935), úspěšný ?echoameri?an, podnikatel, ?editel a později spoluvlastník pivovaru Atlas Brewery v Chicagu, ve?ejný ?initel. Dle ?lánku opublikovaného ?echoamerickým listem Denní hlasatel dne 16.8.1913 byl „ Charles“ Vopi?ka tohoto dne navr?en Státním departmentem na funkci budoucího velvyslance USA v Rumunsku, Srbsku a Bulharsku. Po následném jmenování prezidentem W.Wilsonem zastával funkci v letech 1913-1920. ?len ?eskoslovenské národní rady v Pa?í?i. Viz nejnověji knihu Czechs of Chicagoland. Ed. by M.Sternstein. Charleston, SC., Arcadia Publishing, 2008. 127 pp. ISBN 13 9780 7385 5178 4.

        wendlovka, vendlovka (dle konstruktéra Werndla) puška zadovka pou?ívaná v rakousko-uherské armádě

        z?ídla u Padovy Euganee Terme, lázeňská oblast jihozápadně od města Padovy v severní Itálii

        zuávský pluk, zuávové obecně koloniální vojáci muslimského vyznání, jednotky lehkých st?elc? francouzské armády zalo?ené v 1. pol. 19. století v Al?írsku s nápadnou orientální pokrývkou hlavy, v době 1. světové války slou?ili v khaki uniformě a hlavu jim pokrýval ?ervený fez

        zupák voj.slang p?ezdívka podd?stojníka, zejm. šikovatele

        ครีม บํา รุ ง ก่อน แต่งหน้า ผิว แห้ง ผิว ขาด น้ำ ครีม รีวิว รองพื้น ลูก พีช รีวิว ครีม ลด รอย สิว รองพื้น huda beauty รีวิว หน้า กระจ่าง ใส เซ เว่ น รีวิว รองพื้น 4u2 better skin ครีม บํา รุ ง หน้า ขาว ใส 2020 รองพื้น หน้า ไม่ เทา เซ รั่ ม ช่วย หน้า กระจ่าง ใส รองพื้น ดิ ออ ร์ รุ่น ไหน ดี เซ รั่ ม ลด รอย สิว จุด ด่าง ดำ laura mercier foundation powder ราคา ท รี ท เม้น ท์ ผม ตรง เซ เว่ น รองพื้น ติด ทน ไม่ ดร อป รักษา สิว อุด ตัน หัว ปิด ครีม บํา รุ ง วัย 40 ครีม บํา รุ ง หน้า วัย 30 กันแดด ผสม รองพื้น cute press คอ ล ลา เจน ลด รอย สิว รีวิว รองพื้น ซอง ใน เซ เว่ น serum คือ บํา รุ ง โคน ผม benzac สิว ไม่มี หัว ครีม บำรุง หน้า ลด สิว เซ รั่ ม นางงาม ณ วั ฒ น์ pantip เซ รั่ ม ด๊ อก เตอร์ จิ ว เซ รั่ ม บํา รุ ง ผม ชี้ ฟู รองพื้น เซ เว่ น ยี่ห้อ ไหน ดี รองพื้น ส้ม ไซ โก โนะ คอ ล ลา เจน ส ครับ มะขาม เดอะ ควีน เซ รั่ ม บํา รุ ง ผม ใน วัต สัน บํา รุ ง ผม ยืด น้ํา มัน บํา รุ ง ผม ผู้ชาย โร จู คิ ส ไวท์ พอ ร์ เล ส ครีม คน หน้า แห้ง รองพื้น โทน ชมพู ครีม บํา รุ ง หน้า มัน เป็น สิว รองพื้น ศรีจันทร์ ใช้ ดี ไหม รองพื้น cosluxe มา ส์ ก หน้า ลด ริ้ว รอย ครีม ทา หน้า ให้ ขาว ใส บํา รุ ง ผิว หน้า ให้ ชุ่มชื่น ครีม บำรุง เนื้อ เจ ล รองพื้น cb รีวิว คอ ล ลา เจน ซี แอนด์ อี คอ ล ลา เจน แบบ ชง ยี่ห้อ ไหน ดี รองพื้น เด อ ร์ มา คอ ล รีวิว รองพื้น benefit hello happy รองพื้น maybelline ซอง เบอร์ รองพื้น เร ฟ ลอน ลาย เล็บ เจ ล คุณ หนู คอ ล ลา เจน พัน ทิป yves rocher zero defaut foundation รีวิว ส เปร ย์ กัน ความ ร้อน ดี แคช ไน ท์ ครีม สํา ห รับ อายุ 50 ส ครับ ขัด หน้า ท รี ท เม้น ท์ สี ม่วง ครีม บํา รุ ง ผิว วัย 40 เซ รั่ ม ณั ช ชา ของ ปลอม รองพื้น กัน น้ํา pantip วิธี ทํา ส ครับ ขัด ผิว ฟอง น้ํา แต่งหน้า cute press เซ รั่ ม some by mi ครีม บํา รุ ง หน้า ให้ แข็งแรง fenty beauty foundation รีวิว three foundation รีวิว ต่อ เล็บ เท้า ลาย เล็บ เจ ล สวย ๆ 2020 รองพื้น หายใจ ได้ shu ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า สูตร อ่อนโยน เซ รั่ ม บํา รุ ง ผิว หน้า กลางคืน รีวิว dior backstage foundation ทํา ผม พยาบาล รองพื้น ติด ทน 2020 รองพื้น มี กี่ แบบ cb cherben ครีม ทา หน้า ยี่ห้อ อะไร ดี เซ รั่ ม แตงโม บํา รุ ง ผม มี น้ํา หนัก ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ขาว เซ เว่ น ครีม บํา รุ ง ผิว ก่อน แต่งหน้า รองพื้น revlon candid รักษา สิว ที่ จมูก กํา จัด สิว อุด ตัน ครีม บํา รุ ง หน้า ขาว ใส 2020 เซ รั่ ม ทองคำ โม จิ เจ้า ไหน อร่อย อ อย ล์ ใส่ ผม ดัด รองพื้น glow คอ ล ลา เจน แบบ ผง บํา รุ ง ผม มี น้ํา หนัก สิว อุด ตัน ที่ หลัง รองพื้น oriental princess รีวิว เซ รั่ ม ใส่ ผม pantip เซ รั่ ม q10 คอ ล ลา เจน ผิว ขาว เร่ง ด่วน ทํา ให้ ผม มี น้ํา หนัก เงา งาม ครีม บํา รุ ง ผิว ผู้ชาย pantip ซัน ซิ ล ผม มี น้ํา หนัก รองพื้น ออ ร่า ริ ช รีวิว ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า oriental princess รองพื้น butae แป้ง ชิ เช โด้ selfit pantip ลด รอย ดํา รอย แดง จาก สิว รองพื้น คิ ส บิวตี้ chanel ultra le teint foundation รีวิว ครีม บำรุง ผิว ขาด น้ำ เซ รั่ ม ลด ความ มัน บน ใบหน้า รองพื้น ผิว เหลือง รองพื้น laneige สิว อักเสบ ที่ คาง ไม่มี หัว ครีม บํา รุ ง หน้า ขาว ใส ผู้ชาย บํา รุ ง ผม ออ เร น ทอ ล lena matte clay foundation รองพื้น fit me ใน เซ เว่ น กันแดด รองพื้น cute press ท รี ท เม้น ท์ สำหรับ ผม ดัด ครีม กลางคืน ใช้ ดี แก้ ปัญหา สิว รองพื้น eity eight แบบ ซอง รีวิว รองพื้น ปกปิด ใน เซ เว่ น คน หน้า แห้ง คอ ล ล่า ซิงค์ พลัส ซี pantip แป้ง maybelline super stay pantip รอย สิว innisfree ชา เขียว เซ รั่ ม บำรุง ผม ยี่ห้อ ไหน ดี สิว ใต้ ผิวหนัง คอ ล ลา เจน 10000 mg คอ ล ลา เจน ใน เซ เว่ น 15 บาท รองพื้น sisley รีวิว ออ น นี่ คอ ล ลา เจน เซ รั่ ม เกาหลี ลด ริ้ว รอย รอย สิว ไม่ หาย double serum รีวิว laneige glowy makeup serum รีวิว รองพื้น แอ ม เว ย์ ราคา สิว หิน รักษา รองพื้น charlotte tilbury รีวิว ลด สิว ผด รองพื้น โอ เรียน ทอ ล ดี ไหม หมัก ผม ให้ ผม หนา มัด ดัง โงะ ง่ายๆ คอ ล ลา เจน ของ กิ ฟ ฟา รี น บํา รุ ง ผม ทํา สี ยี่ห้อ ไหน ดี โร จู คิ ส สีชมพู น้ํา มัน บํา รุ ง ผม เกาหลี รองพื้น zhe ปลอม วิตามิน คอ ล ลา เจน เกาหลี รีวิว เซ รั่ ม บํา รุ ง หน้า ชาย แป้ง lancome teint miracle รองพื้น ipsa รีวิว วิธี ทํา ส ครับ ผิว ขาว รองพื้น guerlain parure gold ขนาด ทดลอง maybelline fit me 125 รีวิว รองพื้น ปกปิด ริ้ว รอย หมัก ผม ล อ รี อั ล รองพื้น ชนิด แป้ง covermark ราคา collagen ผิว ขาว ฟอง น้ํา แต่งหน้า cute press รักษา รอย สิว ที่ หลัง เม จิ คอ ล ลา เจน ชุด ดูแล ผิว หน้า การ บำรุง ผิว กาย เซ รั่ ม นางงาม ทา หน้า รีวิว รองพื้น คิว เพรส กระปุก ลด จุด ด่าง ดํา รอย สิว ครีม บํา รุ ง หน้า อายุ 50 เป็น สิว ที่ หน้าผาก ไม่ หาย สัก ที รองพื้น benefit hello happy บํา รุ ง ผิว หน้า ด้วย ธรรมชาติ รองพื้น กับ กันแดด ทา ตัว ไหน ก่อน รองพื้น ยี่ห้อ ไหน ดี ราคา ไม่ แพง ครีม บํา รุ ง หน้า วัย 30 รองพื้น ศรีจันทร์ วัต สัน ครีม บำรุง ลด สิว รองพื้น sola แบบ ขวด คอ ล ลา เจน 10000 mg ครีม บํา รุ ง หน้า กระจ่าง ใส เซ รั่ ม คอ ล ลา เจน ส ครับ ขัด ผิว ขาว รักษา สิว อุด ตัน ด้วย ตัว เอง ท รี ท เม้น ท์ ผม ยาว ver 88 ซอง คอ ล ลา เจน วิ ส ต้า แป้ง revlon colorstay my foundation innisfree รีวิว nyx รองพื้น รีวิว ครีม บํา รุ ง หน้า ขาว ใส ผู้ชาย ยา แก้ ฝ้า เครา ติ น หมัก ผม เกาหลี รองพื้น ปกปิด เซ เว่ น รองพื้น เด อ มา คอ ล ของ แท้ รักษา รอย ดำ จาก สิว คอ ล ลา เจน ดี ที่สุด รอย ดํา จาก การ แกะ สิว คอ ล ลา เจน ที่ ดี ที่สุด ผม เสีย บํา รุ ง คอ ล ลา เจน วัต สัน รองพื้น mti ซื้อ ที่ไหน แป้ง cle de peau รีวิว ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า รีวิว รองพื้น คุ ช ชั่ น แบบ ซอง แป้งฝุ่น ผสม รองพื้น clarins รีวิว ลาย เล็บ เจ ล กากเพชร เพียว ริ ก้า ด รา ก้อน บ ลัด รีวิว รองพื้น ติด ทน 2020 รักษา สิว ธรรมชาติ เซ รั่ ม ณั ช ชา อันตราย ไหม รักษา สิว อุด ตัน สิว ผด คอ ล ลา เจน กินเวลา ไหน ดี ที่สุด ยา แก้ รอย สิว แป้ง zhe เบอร์ 3 ลาย เล็บ เจ ล ค ริ สมาส ไซ โก โนะ คอ ล ลา เจน pantip วิตามิน คอ ล ลา เจน เกาหลี รีวิว jovina matte clay foundation ราคา รองพื้น moonshot ส ครับ ผิว ขาว ครีม ให้ ความ ชุ่มชื่น ผิว มัน สิว ใต้ ผิวหนัง เซ รั่ ม บำรุง โคน ผม รักษา สิว หัว ดํา รองพื้น kate ดี ไหม บี บี รองพื้น ครีม ทา หน้า ขาว ใส ไร้ สิว รองพื้น เน้น ปกปิด โร จู คิ ส สี เขียว hourglass vanish liquid foundation รีวิว ท รี ท เม้น ท์ ผม shiseido ท รี ท เม้น ท์ ผม ทํา สี ยี่ห้อ ไหน ดี เซ รั่ ม ใน วัต สัน รองพื้น zhe แบบ ซอง ขาย ที่ไหน lucia รองพื้น รีวิว คอ ล ลา เจน 2000 รองพื้น นางรำ vichy mineral 89 ราคา ผม ยาว สวย มี น้ํา หนัก กา ร์ นิ เย่ บู ส เตอร์ เซ รั่ ม คอ ล ลา เจน กับ มะเร็ง ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า แห้ง pantip รองพื้น ส้ม รีวิว ysl all hours foundation เซ รั่ ม เพื่อ ผิว กระจ่าง ใส ต่อ เล็บ โพ ลี่ เจ ล ราคา เล็บ เจ ล ลาย สวย ๆ รองพื้น สาว ผิว แทน สิว อุด ตัน เซ รั่ ม แต่งหน้า ติด ทน serum หน้า กระจ่าง ใส รองพื้น ของ ออ เร น ทอ ล ดี ไหม รองพื้น ashley คอ ล ลา เจน อัน ไหน ดี คอ ล ลา เจน ผิว ขาว ที่ ดี ที่สุด ครีม บํา รุ ง หน้า ผู้ชาย ที่ ดี ที่สุด ส ครับ ขัด หน้า หลัง เป็น สิว ท รี ท เม้น ท์ ผม สวย ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า กลางคืน กิ ฟ ฟา รี น สิว อุด ตัน ไม่มี หัว pantip แป้ง ผสม รองพื้น ผู้ชาย คอ ล ลา เจน ที่ ดี ที่สุด ใน เซ เว่ น หมัก ผม แห้ง physicians formula the healthy foundation รีวิว คอ ล ลา เจน บํา รุ ง ผิว รองพื้น หน้า วาว รองพื้น laura mercier ราคา ลด สิว อักเสบ ทํา ส ครับ เอง เครา ติ น บํา รุ ง เส้นผม ครีม ทา หน้า ผู้ชาย ขาว ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ผิว ผสม mamonde all stay foundation รีวิว สิว อักเสบ ที่ คาง เซ รั่ ม วิ้ ง ไวท์ ลด หลุม สิว ลด รอย สิว รีวิว ไซ โก โนะ คอ ล ลา เจน pantip ครีม ทา ตัว ทา หน้า รองพื้น catrice hd รีวิว คอ ล ลา เจน อัน ไหน ดี ขนมปัง กรอบ วังหลัง เซต บํา รุ ง ผิว หน้า ผู้ชาย รองพื้น innisfree my foundation pantip รองพื้น กระจก kage รองพื้น คิว เพรส คุม มัน เซ รั่ ม ณั ช ชา ปลอม การ รักษา สิว ผด สิว ที่ คอ ไม่มี หัว ราคา รองพื้น lancome รองพื้น ขาว ท รี ท เม้น บำรุง ผม เสีย รีวิว รองพื้น เฌอ เบ ญ รีวิว innisfree my foundation ครีม ผิว อิ่ม น้ำ เพียว คอ ล ลา เจน พัน ทิป รองพื้น beauty cottage shiseido แป้ง ผสม รองพื้น เบอร์ รองพื้น fit me เซ รั่ ม เอ ส เต้ ราคา บํา รุ ง ผม ยืด estee lauder รองพื้น รีวิว ราคา ต่อ เล็บ เจ ล รีวิว รองพื้น clinique treatment บํา รุ ง ผม ยี่ห้อ ไหน ดี ลด รอย แดง จาก สิว beauty cream venzen รองพื้น รองพื้น zhe ซอง clarins double serum ปลอม ครีม ทา หน้า ผู้ชาย 2018 รองพื้น ysl touche eclat le teint รีวิว สิว หัวแข็ง กิ ฟ ฟา รี น ครีม ทา หน้า จุฬา เฮิ ร์ บ ลำไย รองพื้น บ็อบ บี้ บ ราว น์ ดี ไหม รองพื้น tarte รีวิว รักษา สิว ธรรมชาติ ครีม บํา รุ ง หน้า ขาว ใส 2020 ผลิตภัณฑ์ ดูแล ผิว หน้า ชาย เซ รั่ ม ใส่ ผม โอ เรียน ทอ ล รีวิว คอ ล ลา เจน เซ เว่ น ซัน ซิ ล ผม มี น้ํา หนัก ผิว ขาด น้ำ ครีม คอ ล ลา ริ ช รีวิว คอ ล ลา เจน โกลด์ เซ รั่ ม ลด รอย สิว จุด ด่าง ดํา บำรุง หน้า เกาหลี คอ ล ลา เจน เป้ ย รองพื้น sola แบบ ขวด รีวิว ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ขาว ใส ครีม บํา รุ ง หน้า มัน เป็น สิว รีวิว รองพื้น halfmoon pantip คอ ล ลา เจน แบบ ผง บํา รุ ง ผิว กาย pantip คอ ล ลา เจน ผิว ขาว บำรุง ผม ให้ มี น้ำหนัก ส ครับ หน้า pantip ครีม บำรุง หน้า สำหรับ ผิว แพ้ ง่าย ไซ โก โนะ คอ ล ลา เจน ของ แท้ รีวิว รองพื้น ล อ รี อั ล ท รู แม ท สูตร หมัก ผม ให้ นุ่ม ลื่น ท รี ท เม้น ท์ ผม หนา คอ ล ลา เจน ไต พัง รีวิว รองพื้น lancome teint idole รีวิว คอ ล ลา เจน พัน ทิป ครีม ยก กระชับ หน้า กิ ฟ ฟา รี น ครีม บำรุง ผิว หน้า มัน เป็น สิว บน หัว ลาย เพ้ น เล็บ เจ ล ครีม ทา หน้า วัย 30 การ บํา รุ ง ผิว กาย เซ รั่ ม บํา รุ ง หน้า ถูก และ ดี ท รี ท เม้น ท์ มะพร้าว ใน เซ เว่ น ราคา รองพื้น ชา แน ล รีวิว รองพื้น armani ที่ อร่อย ที่สุด แป้ง ผสม รองพื้น สํา ห รับ คน เป็น สิว รองพื้น เนียน deesay รีวิว แนะ นํา รองพื้น 2019 เม ย์ เบ ล ลี น ฟิต มี แบบ ซอง ครีม บำรุง ผิว หน้า หนาว คอ ล ลา เจน บำรุง กระดูก ที่ ดี ที่สุด หลัง เป็น รอย สิว รักษา หลุม สิว ด้วย ตัว เอง รองพื้น คุม มัน ถูก และ ดี รองพื้น เหมาะ กับ คน เป็น สิว คอ ล ลา เจน ตัว ไหน ดี สุด ครีม บำรุง หน้า เกาหลี รองพื้น the face shop รีวิว เซ รั่ ม บํา รุ ง หน้า ชาย คอ ล ลา เจน เกาหลี สีชมพู รีวิว คอ ล ล่า ซิงค์ พลัส ซี รองพื้น แบบ ซอง เซ เว่ น คอ ล ลา เจน รักษา สิว cute press รองพื้น ซอง ครีม บํา รุ ง สํา ห รับ คน เป็น สิว อุด ตัน เซ รั่ ม ลด รอย ดํา boom คอ ล ลา เจน ส เปร ย์ รักษา สิว ที่ หลัง รองพื้น รีวิว pantip lucia รองพื้น รีวิว รองพื้น wet n wild pantip ดี ไหม ครีม ทา หน้า วัย 40 ทา ครีม บํา รุ ง หน้า ysl youth liberator serum foundation รีวิว สิว ยีสต์ เซ รั่ ม เห็ด ไอ เท ม ลด รอย สิว nars velvet matte skin tint รีวิว คอ ล ลา เจน ยี่ห้อ ไหน ดี 2019 รองพื้น สํา ห รับ คน หน้า มัน 2019 ท รี ท เม้น ท์ โล แลน สี เขียว ลาย เล็บ เจ ล เรียบๆ คู มิ โกะ คอ ล ลา เจน เซ รั่ ม ณั ช ชา ราคา ส่ง ครีม ผิว ขาด น้ำ รีวิว ส ครับ จันทร์ หอม lancome teint idole ราคา ต่อ เล็บ เจ ล สิว มี กี่ แบบ jovina มี ขาย ที่ไหน รองพื้น cb ดี ไหม ครีม บํา รุ ง หน้า มัน เป็น สิว เซ รั่ ม ด๊ อก เตอร์ จิ ว ท รี ท เม้น ท์ ผม ตรง มี น้ํา หนัก เซ รั่ ม ยัน ฮี ครีม ทา กลางคืน ยี่ห้อ ไหน ดี รองพื้น บางเบา pantip แป้ง ผสม รองพื้น ใน เซ เว่ น รองพื้น ดี เซ่ เนียน ปลาส้ม กํา นั น จุล อร่อย ไหม เซ รั่ ม ที่ ใช้ แล้ว หน้า ขาว ข้าวต้ม มัด อร่อย pantip เซ รั่ ม ส้ม ใส รองพื้น ไลฟ์ ฟ อ ร์ ด pantip ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า กลางคืน ยี่ห้อ ไหน ดี คอ ล ลา เจน q10 สิว หัว ช้าง รักษา เจ ล บำรุง ผม สิว อักเสบ รักษา คอ ล ลา เจน วัต สัน รีวิว หมัก ผม ให้ มี น้ํา หนัก เงา งาม ครีม กระชับ รู ขุม ขน เซ เว่ น รีวิว รีวิว รองพื้น mille รีวิว รอง พื้นที่ ดี ที่สุด ล อ ร่า เม อ ซิ เออ รองพื้น เซ รั่ ม เป ป ไท ด์ หน้า นุ่ม ชุ่มชื่น เครา ติ น ผม ตรง ยี่ห้อ ไหน ดี รองพื้น หายใจ ได้ shu puricas รีวิว แป้ง ผสม รองพื้น กิ ฟ ฟา รี น รี ฟิ ล รองพื้น ชา แน ล les beiges รองพื้น dermacol แท้ เน ส เล่ บูท คอ ล ลา เจน สิว หัว ช้าง รักษา ธรรมชาติ คอ ล ลา เจน กิ ฟ ฟา รี น แบบ ซอง สิว ที่ ตัว รองพื้น ท รู แม ท double serum รีวิว รองพื้น ชี เน่ ส ครับ ตัว ไหน ดี รีวิว รองพื้น ปกปิด รอย สิว เซ รั่ ม บำรุง ผิว ขาว รองพื้น shu uemura unlimited ดี ไหม ครีม ให้ ผิว แข็งแรง ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ผู้ชาย ก่อน นอน แบบ เล็บ เจ ล รองพื้น ผิว แพ้ ง่าย เซ เว่ น เซ รั่ ม คิว เพรส รองพื้น รัน รีวิว max factor รองพื้น ครีม บํา รุ ง หน้า ขาว ใส 2020 คอ ล ลา เจน กระดูก รีวิว แป้ง รองพื้น รองพื้น นา มิ สูตร ใหม่ รองพื้น bourjois healthy mix รอง พื้นที่ ดี ใน เซ เว่ น รองพื้น ศรีจันทร์ วัต สัน เซ รั่ ม หน้า เด็ก เซ รั่ ม นางงาม ดี ไหม รองพื้น เบอร์ 1 เซ รั่ ม สี เหลือง ครีม บำรุง ยี่ห้อ ไหน ดี รักษา สิว ผด สิว อุด ตัน เซ รั่ ม ซิ ต ร้า ต่อ เล็บ pvc รีวิว อ อย ทา หน้า แป้ง cle de peau รีวิว เซ รั่ ม นางงาม ณ วั ฒ น์ รักษา สิว ที่ จมูก ท รี ท เม้น ท์ ผม สวย fenty beauty foundation รีวิว เอ ส เซนส์ เห็ด รองพื้น tarte rainforest of the sea รีวิว สิว ที่ หน้าผาก ไม่มี หัว คอ ล ลา เจน ใน วัต สัน ท รี ท เม้น ท์ ผม สวย รองพื้น sephora 10 hr รีวิว สิว ไม่มี หัว ที่ คาง กำจัด สิว ลาย เล็บ เจ ล คุณ หนู ครีม ทา หน้า ผู้ชาย หน้า ขาว ยา ลด รอย แผลเป็น เซ รั่ ม ใส่ ผม เซ เว่ น เซ รั่ ม หน้า ใส ชาย รองพื้น gina glam pantip คอ ล ล่า ซิงค์ พลัส ซี พัน ทิป คอ ล ล่า ซิงค์ พลัส ซี พัน ทิป skin up liquid foundation merrezca รีวิว เซ รั่ ม บํา รุ ง ผิว หน้า ตัว ไหน ดี คอ ล ลิ จิ คอ ล ลา เจน ราคา คอ ล ลา เจน ที่ ดี ที่สุด ใน เซ เว่ น รองพื้น drugstore รองพื้น ไม่มี กันแดด น้ํา มัน บํา รุ ง ผม pantip ครีม ช่วย หน้า กระจ่าง ใส ครีม บํา รุ ง หน้า อ่อนโยน innisfree เซ รั่ ม รีวิว รองพื้น เกาหลี สิว ที่ คอ ไม่มี หัว ครีม ทา กระชับ รู ขุม ขน ครีม บํา รุ ง ผิว ให้ แข็งแรง cb cherben รองพื้น สํา ห รับ ผิว แห้ง 2019 pantip ม อย ส์ เจอ ไร เซอร์ คน เป็น สิว ครีม ช่วย ให้ หน้า ชุ่มชื้น คอ ล ลา เจน ดี ที่สุด รองพื้น 10 อันดับ หมัก ผม ฟู เม จิ คอ ล ลา เจน คอ ล ลา เจน 2000 ใน เซ เว่ น สิว ผด บน หน้าผาก คอ ล ลา เจน เป ป ไท ด์ คอ ล ลา เจน วินัย ไกร บุตร พัน ทิป ทา คา ระ คอ ล ลา เจน รองพื้น shiseido ราคา cb cherben เบอร์ แป้ง fit me ครีม กลางวัน กลางคืน ยี่ห้อ ไหน ดี ลาย เล็บ เจ ล ค ริ สมาส หน้า กระจ่าง ใส เซ เว่ น ท รี ท เม้น ท์ มะพร้าว ใน เซ เว่ น รองพื้น วา นี ก้า ไน ท์ ครีม สํา ห รับ อายุ 50 คอ ล ลา เจน ช่วย เรื่อง กระดูก ครีม ลด ริ้ว รอย สํา ห รับ ผู้ชาย ส ครับ ผิว หน้า ยี่ห้อ ไหน ดี puricas รีวิว ครีม บํา รุ ง คน หน้า มัน แป้ง ผสม รองพื้น ชิ เซ โด้ คอ ล ลา เจน อ นาค อ ล ลี่ ครีม ทา หน้า ผู้ชาย ลด สิว รองพื้น cute press ดี ไหม 4u2 better skin ส ครับ ก ลู ต้า เนื้อ มะขาม รีวิว แป้ง ผสม รองพื้น สิว แก้ รอย สิว รีวิว รองพื้น dior forever รองพื้น mac studio fix nc25 ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ให้ ความ ชุ่มชื้น ส ครับ ผิว ยี่ห้อ ไหน ดี เฮอ ร์ เบิ ล ส ครับ ครีม ทา หน้า แบบ ไหน ดี สูตร ผม สวย มี น้ํา หนัก ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ออ แก นิ ค แป้ง ชิ เช โด้ selfit รองพื้น อายุ รองพื้น ศรีจันทร์ 110 ครีม ทา หน้าตึง ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ใส ลด รอย ดำ จาก สิว some by mi serum รีวิว pantip รอย ดํา จาก สิว รักษา ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า เซ เว่ น pantip อิน นิ ส ฟรี รองพื้น ครีม บํา รุ ง รู ขุม ขน ผม ยาว สวย มี น้ํา หนัก shiseido แป้ง ผสม รองพื้น ใช้ ครีม บํา รุ ง หน้า ตัว ไหน ดี รองพื้น ฉ่ำ คอ ล ลา เจน เชน ธ นา ดี ไหม พัน ทิป รองพื้น ชี เน่ บำรุง ผม ให้ มี น้ำหนัก รองพื้น covermark ดี ไหม เซ รั่ ม ที่ ใช้ แล้ว หน้า ขาว ซิงค์ คอ ล ลา เจน กิ ฟ ฟา รี น รีวิว lancome teint idole ultra wear foundation คอ ล ลา เจน วัต สัน 1 แถม 1 คอ ล ลา เจน ธรรมชาติ รองพื้น shu 764 รีวิว shu uemura unlimited foundation เซ รั่ ม q double serum ดี ไหม รองพื้น คุม มัน กัน น้ำ ท รี ท เม้น ท์ ผม ทํา สี ยี่ห้อ ไหน ดี ครีม บํา รุ ง หน้า ออ แก นิ ค เซ รั่ ม ณั ช ชา อย รักษา หลุม สิว แบบ ธรรมชาติ คุ ช ชั่ น vs รองพื้น รองพื้น แบบ ปกปิด เซ รั่ ม 2020 ครีม ลด รอย สิว รีวิว คอ ล ลา เจน คิว เท็ น ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ผู้หญิง อายุ 50 รองพื้น ศรีจันทร์ vs cute press สิว อักเสบ ไม่มี หัว รักษา รองพื้น ลา เน จ รองพื้น ปกปิด 2019 รองพื้น น้ํา ใน เซ เว่ น ที่ นวด ผม คอ ล ลา เจน ซิงค์ พลัส ซี พัน ทิป แบ ล็ คม อ ร์ คอ ล ลา เจน ครีม บํา รุ ง อายุ 30 รีวิว รองพื้น ดิ ออ ร์ คอ ล ล่า ซิงค์ พลัส ซี รีวิว รองพื้น clinique น้ํา มัน บํา รุ ง เส้นผม รีวิว collagen รองพื้น เล บ รอน ดี ไหม คอ ล ลา เจน หมอ แซม พัน ทิป โรง พยาบาล รักษา สิว เซ รั่ ม วิ้ ง ไวท์ pantip แป้ง ตลับ ไม่ ผสม รองพื้น รักษา สิว ให้ หายขาด ด้วย ตัว เอง merrezca foundation รีวิว ครีม บํา รุ ง หน้า คน แพ้ ง่าย คอ ล ลา เจน คิว เท็ น คอ ล ลา เจน ซัม ซุง ครีม บํา รุ ง หน้า ผิว ผสม bys รองพื้น ครีม ทา หน้า ผิว ผสม ครีม บำรุง ผิว ก่อน นอน รองพื้น กันแดด ใน เซ เว่ น รักษา รอย ดำ จาก สิว คอ ล ลา เจน ได เป ป ไท ด์ เซ รั่ ม ทองคำ 24k ใช้ ดี ไหม my foundation innisfree รีวิว รองพื้น covermark ตลับ คอ ล ลา เจน ยี่ห้อ ไหน ดี รองพื้น halfmoon ซื้อ ที่ไหน เบอร์ รองพื้น fit me รองพื้น snowgirl อา บา โลน ผสม คอ ล ลา เจน เป ป ไท ด์ nars sheer glow ราคา ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ยี่ห้อ ไหน ดี ที่สุด pantip คอ ล ลา เจน เกาหลี samsung pharm รองพื้น sivanna velvet รีวิว คอ ล ลา เจน ยี่ห้อ ไหน ดี pantip 2562 คอ ล ลา เจน คอ ล ลิ จิ ดี ไหม เซ รั่ ม มะหาด หน้า ใส รองพื้น skinfood บํา รุ ง ผิว กาย pantip รองพื้น tarte รีวิว เซ รั่ ม หน้า ใส ถูก และ ดี รองพื้น เบบี้ เกิ ล พัน ทิป tarte รองพื้น collagen ผิว ขาว แบรนด์ ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า estee double wear รีวิว แก้ หลุม สิว รองพื้น 3ce ราคา เซ รั่ ม หน้า ใส ลด ริ้ว รอย รองพื้น 4u2 better skin รีวิว pantip ยา แก้ ฝ้า estee lauder รองพื้น รีวิว กันแดด รองพื้น cute press รักษา สิว อุด ตัน หัว ปิด วิธี ทํา ส ครับ ขัด ผิว เป็น สิว ที่ หน้าผาก ไม่ หาย สัก ที รองพื้น นางฟ้า hiruscar postacne รองพื้น fake หลุม สิว ที่ จมูก เซ รั่ ม บํา รุ ง ผิว หน้า แห้ง เพียว คอ ล ลา เจน ราคา รองพื้น ชา แน ล รองพื้น ออ ร่า ริ ช แบบ ซอง รักษา จุด ด่าง ดํา บํา รุ ง หน้า ให้ ชุ่มชื่น เซ รั่ ม บํา รุ ง ผิว แพ้ ง่าย รักษา รอย แดง จาก สิว ธรรมชาติ ราคา รองพื้น ysl ครีม ทา หน้าที่ ดี รองพื้น amy คอ ล ลา เจน ผิว ขาว ใน วัต สัน ysl fusion ink foundation รีวิว รองพื้น ปิด รอย แตก ลาย รองพื้น bourjois healthy mix ราคา รองพื้น nars cathy doll รองพื้น รองพื้น ใน 7 ครีม บำรุง ผิว หน้า ถูก และ ดี การ บํา รุ ง ผิว กาย ครีม บำรุง ผิว ขาด น้ำ เครา ติ น สี ม่วง กา ร์ นิ เย่ ลด รอย สิว แป้ง kate zero รีวิว สถาบัน โรค ผิวหนัง รักษา สิว รองพื้น น้ํา happy รีวิว แป้ง majolica majorca ต่อ เล็บ อะ ค ริ ลิ ค แป้ง zhe เบอร์ 3 ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า รักษา สิว ต่อ เล็บ เจ ล สวย ๆ เชน ธ นา คอ ล ลา เจน ท รี ท เม้น ท์ หมัก ผม เครา ติ น รองพื้น matte ทา รองพื้น ไม่ ให้ เป็น คราบ ท รี ท เม้น ท์ ผม ตรง มี น้ํา หนัก รองพื้น คุ ช ชั่ น แบบ ซอง merrezca ส กิน อั พ ลิควิด ฟา ว เด ชั่ น เซ รั่ ม เลอ ซา ช่า รองพื้น counter brand รักษา หลุม สิว ด้วย ตัว เอง hiruscar ราคา เซ รั่ ม บํา รุ ง ผิว ผู้ชาย beauty cream venzen รองพื้น รองพื้น แม ท คุม มัน covermark flawless fit รีวิว เซ รั่ ม ขาว กระจ่าง ใส รองพื้น ดี เซ่ เนียน รองพื้น ท รี ต่อ เล็บ อะ ค ริ ลิ ค ราคา คอ ล ลา เจน samsung pharm รีวิว รองพื้น กันแดด ใน เซ เว่ น เซ รั่ ม ส มู ท โตะ รักษา แผล สิว รีวิว ส ครับ จันทร์ หอม บำรุง ผิว ผู้ชาย cute press airy matte แป้ง เซ รั่ ม นางงาม ดี ไหม คอ ล ลา เจน เกาหลี samsung pharm คอ ล ลา เจน 15 บาท ใน เซ เว่ น mille foundation รีวิว airy matte foundation รีวิว ลบรอย สิว การ รักษา สิว ผด คอ ล ลา เจน 15 บาท โร จู คิ ส ไวท์ พอ ร์ เล ส ลาย เล็บ เจ ล กากเพชร หมัก ผม ล อ รี อั ล เล็บ เจ ล ลาย เสือ แป้ง ผสม รองพื้น estee lauder แป้ง ผสม รองพื้น nars คอ ล ลา เจน เชน ธ นา ดี ไหม รองพื้น ศรีจันทร์ แบบ ซอง ขาย ที่ไหน ลาย เล็บ เจ ล ค ริ สมาส คอ ล ล่า ซิงค์ พลัส ซี pantip ม อย เจอร์ ไร เซอร์ ลด รอย สิว เซ รั่ ม โซล ซู เซ รั่ ม หน้า เนียน ใส บํา รุ ง ผม เสีย เร่ง ด่วน มิยา บิ คอ ล ลา เจน เซ รั่ ม บํา รุ ง หน้า ชาย วา ส ลี น เซ รั่ ม รองพื้น แต่งหน้า เจ้าสาว 2019 รีวิว ครีม ลด รอย แผลเป็น ส ครับ ผิว ตัว ไหน ดี รองพื้น covermark jusme liquid foundation รองพื้น ของ คิว เพรส เซ รั่ ม ทอง คํา รองพื้น ผิว เหลือง ครีม ทา หน้า ธรรมชาติ รองพื้น กิ ฟ ฟา รี น ราคา สมาชิก รองพื้น ไม่ หนัก หน้า ลด รอย ดํา สิว รองพื้น ชนิด แป้ง covermark รีวิว คอ ล ลา เจน ขาว รีวิว รองพื้น ชา แน ล ผิว แพ้ ง่าย ครีม บํา รุ ง ผลิตภัณฑ์ บำรุง ผิว หน้า หมาย ถึง รองพื้น ซิ ส ต้า เซ รั่ ม นางงาม ราคา รองพื้น shu กับ lancome เซ รั่ ม กา ร์ นิ เย่ รีวิว เป็น สิว ไม่ หาย ท รี ท เม้น ท์ ผม watson gina glam primer รีวิว คอ ล ลา เจน ใน เซ เว่ น เป็น สิว เรื้อรัง ไม่ หาย สัก ที เซ รั่ ม q double serum ดี ไหม รองพื้น estee lauder รีวิว ปลาย ผม แห้ง มาก คอ ล ลา เจน เกาหลี ของ ปลอม บํา รุ ง ผิว หน้า อายุ 40 สูตร บํา รุ ง ผม เสีย มาก เซ รั่ ม ใน วัต สัน เซ รั่ ม โล แลน สี เขียว ครีม ให้ ความ ชุ่มชื่น สิว เซ รั่ ม บํา รุ ง ผิว หน้า ผิว แพ้ ง่าย คอ ล ลา เจน บำรุง หน้า ชาย รองพื้น bsc bio perfect รีวิว มา ส์ ก แบบ ล้าง ออก ส ครับ ก ลู ต้า เนื้อ มะขาม รีวิว เซ รั่ ม หน้า ขาว วัต สัน สิว ฮอร์โมน รักษา รองพื้น สํา ห รับ ผิว แห้ง ราคา ถูก เซ รั่ ม clarins คอ ล ลา เจน เซ เว่ น 99 บาท เซ รั่ ม บํา รุ ง ผม หลัง สระ แป้ง ผสม รองพื้น nars รองพื้น ใน 7 รีวิว shu uemura unlimited foundation รองพื้น ศรีจันทร์ vs cute press ไฮ โดร ไล ซ์ คอ ล ลา เจน รองพื้น ลู นา โซล รองพื้น ไลฟ์ ฟ อ ร์ ด ราคา ครีม ท่า หน้า ครีม ลด ริ้ว รอย สํา ห รับ ผู้ชาย อาหาร อร่อย อร่อย ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า อ่อนโยน แป้ง ผสม รองพื้น เจ้า นาง ทํา ส ครับ เอง เพียว คอ ล ลา เจน รีวิว ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า พัน ทิป รองพื้น media สิว คาง คอ ล ลา เจน หมอ แซม เจ ล ลด รอย สิว ลด การ อักเสบ ของ สิว ครีม บํา รุ ง ผิว วัย 40 รองพื้น ชา นี พัน ทิป แป้ง เบลอ ผิว in2it แป้ง ผสม รองพื้น สํา ห รับ คน เป็น สิว รองพื้น บางเบา งาน ผิว ลด สิว ผด ครีม บำรุง หน้า ดีๆ สูตร บํา รุ ง ผม เสีย มาก รีวิว รองพื้น maybelline super stay pantip คอ ล ล่า ซิงค์ พลัส ซี ของ แท้ ลด สิว อักเสบ dior backstage foundation รีวิว pantip รองพื้น ดี ดี หมัก ผม ด้วย ครีม ให้ ความ ชุ่มชื่น ผิว มัน การ รักษา สิว ผด คอ ล ลา เจน หมอ แซม พัน ทิป ครีม ทา ผิว คน แพ้ ง่าย สูตร ผม เงา งาม มี น้ํา หนัก รองพื้น เคาน์เตอร์ แบรนด์ pantip ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ให้ ขาว ใส รองพื้น jovina รีวิว พัน ทิป รองพื้น พระจันทร์ หน้า เงา รักษา แผลเป็น จาก สิว ลด รอย ดำ สิว ทํา ผม ลีดเดอร์ เซ รัม รีวิว รองพื้น ipsa foundation ultimate ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า มัน แพ้ ง่าย แป้ง ผสม รองพื้น ชิ เซ โด้ ครีม ที่ ช่วย ให้ หน้า ชุ่มชื่น ไน ท์ ครีม สํา ห รับ คน เป็น สิว รองพื้น กระจก kage pantip ยิ ป แซง รองพื้น คอ ล ลา เจน เซ เว่ น ตัว ไหน ดี รองพื้น sisley ราคา บำรุง ผิว ผู้ชาย รีวิว ครีม ทา หน้า กลางคืน เจ ล รักษา สิว แป้ง so merris say มี ขาย ที่ไหน แป้ง ผสม รองพื้น ชิ เซ โด้ ครีม ทา หน้า สํา ห รับ คน ผิว แห้ง รองพื้น jovina eveandboy รักษา รอย แดง three foundation รีวิว ส เปร ย์ บํา รุ ง ผม pantip วิธี ทํา ให้ ผม งุ้ม เข้า รองพื้น เด อ มา คอ ล ของ แท้ รองพื้น วา นี ก้า รองพื้น แป้ง น้ํา รองพื้น kate ดี ไหม เซ รั่ ม ample ครีม บํา รุ ง ผิว มัน อร่อย แปดริ้ว รองพื้น คิว เพรส แบบ ซอง ใน เซ เว่ น ครีม ช่วย ให้ หน้า แข็งแรง รองพื้น clarins ตัว ใหม่ รองพื้น ผิว ฉ่ำ ทํา ผม เกลียว clarins double serum แท้ vs ปลอม รองพื้น guerlain parure gold เซ รั่ ม บํา รุ ง ผิว หน้า ผิว แพ้ ง่าย คอ ล ลา เจน อั๋น ภูว นาท คอ ล ลา เจน บํา รุ ง กระดูก เซ รั่ ม บํา รุ ง ผิว หน้า เกาหลี คอ ล ลา เจน คอ ล ลา ริ ช เซ รั่ ม คิว ดี ไหม เซต ดูแล ผิว หน้า ครีม บำรุง ยี่ห้อ ไหน ดี ครีม บำรุง ผิว หน้า ใน เซ เว่ น เซ รั่ ม บำรุง ผม ยี่ห้อ ไหน ดี คอ ล ลา เจน บาย วัต สัน รีวิว รองพื้น mti ซื้อ ที่ไหน แป้ง maybelline super stay pantip ครีม กลางคืน ผิว แพ้ ง่าย โร จู คิ ส สีชมพู แบบ ซอง รองพื้น แบบ แท่ง pantip รองพื้น ฝา แดง ล อ รี อั ล รีวิว เลเซอร์ รักษา สิว เซ รั่ ม บํา รุ ง ผิว หน้า เกาหลี ครีม ทา หน้า สํา ห รับ ผิว แห้ง แพ้ ง่าย urban decay foundation รีวิว รีวิว รองพื้น mac studio fix รองพื้น dior capture totale รีวิว เซ รั่ ม มะหาด หน้า ใส ครีม บํา รุ ง หน้า สิว เซต ดูแล ผิว หน้า 10 อันดับ รอง พื้นที่ ดี ที่สุด รองพื้น สํา ห รับ คน เป็น สิว หน้า มัน แป้ง cezanne ไม่ ผสม รองพื้น รองพื้น กันแดด คุม มัน คอ ล ลา เจน ชิ ตะ เซ รั่ ม บํา รุ ง เส้นผม ยี่ห้อ ไหน ดี สิว หาย ถาวร โล แลน บํา รุ ง ผม โลชั่น ทา หน้า หนาว ลาย เพ้นท์ เล็บ เกาหลี รองพื้น สุ นิ สา ชิ ตะ คอ ล ลา เจน รักษา สิว ที่ไหน ดี 2020 เซ รั่ ม โร จู คิ ส แบบ ซอง คอ ล ลา เจน ผิว ขาว รองพื้น cb ดี ไหม บํา รุ ง ผม ด ก ดํา ครีม บํา รุ ง ให้ ผิว แข็งแรง เซ รั่ ม ล อ รี อั ล ใส่ ผม ลบรอย สิว ที่ หลัง ราคา รองพื้น lancome รองพื้น สาว ผิว แทน ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ออ แก นิ ค ท รี ท เม้น ท์ แก้ ผม แตก ปลาย บํา รุ ง ผิว หน้า อายุ 40 แป้ง kanebo media รีวิว ครีม ทา ตัว ทา หน้า บํา รุ ง หน้า ก่อน แต่งหน้า ปลาส้ม กํา นั น จุล อร่อย ไหม รีวิว รองพื้น merrezca แบบ ซอง รอย หลุม สิว รีวิว รองพื้น tom ford ครีม บำรุง ผิว หน้า ใส เซ รั่ ม ผัก รองพื้น เน้น ปกปิด หน้า เป็น คราบ รองพื้น รีวิว ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ขาว ใส เซ รั่ ม นางงาม ราคา jovina ซื้อ ที่ไหน รองพื้น zhe ซอง เซ รั่ ม ช่วย หน้า กระจ่าง ใส บำรุง หน้า ขาว ใส ครีม ทา หน้า เด้ง เครา ติ น กระปุก ม่วง mac studio fix perfecting powder รีวิว แป้ง ชิ เช โด้ selfit รองพื้น ดารา รีวิว คอ ล ลา เจน รองพื้น charleen pantip รองพื้น huda ดูแล หน้า แบบ เกาหลี รองพื้น บางเบา ปกปิด ดี ส เปร ย์ ฉีด บํา รุ ง ผม คอ ล ลา เจน บำรุง กระดูก รีวิว เซ รั่ ม เกาหลี รองพื้น ศรีจันทร์ ซอง รีวิว ubereen collagen วัต สัน วิธี ทํา ส ครับ คอ ล ลา เจน คอ ล ลิ จิ รองพื้น ซอง ดำ คอ ล ลา เจน ดี ที่สุด การ รักษา สิว ผด รองพื้น oriental princess รีวิว ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ขาว ใส ยี่ห้อ ไหน ดี ยี่ห้อ ครีม ทา หน้า ครีม บํา รุ ง กลางคืน ตัว ไหน ดี ครีม บำรุง ผิว หน้า สำหรับ ผู้ชาย รีวิว แป้ง รองพื้น lena matte clay foundation รักษา สิว หิน คอ ล ล่า ซิงค์ พลัส ซี เซ รั่ ม หน้า ใส ลด ริ้ว รอย รองพื้น burberry รีวิว รองพื้น mille โพ นี่ รีวิว คอ ล ลา เจน ยี่ห้อ ไหน ดี 2020 ฟอง น้ํา แต่งหน้า jovina รีวิว ครีม ทา หน้า ผิว ผสม รองพื้น แบรนด์ เครา ติ น เข้มข้น ยี่ห้อ ไหน ดี เพ้ น เล็บ เจ ล สวย ๆ แก้ สิว อุด ตัน คิว เซ รั่ ม nyx รองพื้น รีวิว บํา รุ ง ผม ให้ ตรง ubereen collagen ดี ไหม pantip ฮา ซา ยา เกิ ร์ ล รองพื้น รีวิว แป้ง เม ย์ เบ ล ลี น ฟิต มี เซ รั่ ม ผัก ลด รอย สิว เร่ง ด่วน รักษา สิว ผู้ชาย คอ ล ลา เจน ซี ศิ วั ฒ น์ ส เปร ย์ รองพื้น ผิว กาย ครีม บำรุง ผิว หน้า แพ้ ง่าย สูตร หมัก ผม แห้ง แตก ปลาย รองพื้น ipsa รีวิว น้ํา มัน บํา รุ ง ผม เกาหลี รองพื้น chanel ราคา เคาน์เตอร์ สาเหตุ สิว อุด ตัน รองพื้น ดี และ ถูก ท รี ท เม้น ท์ ชิ เซ โด้ ราคา หัว ปั๊ม รองพื้น estee skin up merrezca รีวิว หมัก ผม หนา เครา ติ น ท รี ท เม้น ท์ ยี่ห้อ ไหน ดี คอ ล ลา เจน สกัด เย็น ใน เซ เว่ น คอ ล ลา เจน มี กี่ ประเภท ครีม หน้า ขาว ทา กลางคืน ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า สํา ห รับ วัย 40 คลินิก ครีม บํา รุ ง จุด ด่าง ดํา จาก สิว
        รีวิว ลด รอย สิว| คอ ล ลา เจน หมอ แซม| ครีม บํา รุ ง หน้า สิว| เอ โอ ว่า คอ ล ลา เจน ดี ไหม| เซ รั่ ม เกาหลี เซ เว่ น| ครีม บํา รุ ง หน้า คน แพ้ ง่าย| ท รี ท เม้น ท์ schwarzkopf| deesay nian แป้ง| รองพื้น ชี เน่| รองพื้น 4u2 ดี ไหม| เครื่อง สํา อา ง zhe| ท รี ท เม้น ท์ โด ฟ เครา ติ น| ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า แห้ง มาก| แป้ง estee| รองพื้น ยี่ห้อ ไหน ดี ราคา ไม่ แพง| ต่อ เล็บ ราคา| นารา คอ ล ลา เจน| คอ ล ลา เจน ที่ ดี ที่สุด 2020| รองพื้น fenty beauty รีวิว| เซ รั่ ม บํา รุ ง ผม เสีย มาก ยี่ห้อ ไหน ดี| นุ่ม สลวย| เว เน่ คอ ล ลา เจน| คอ ล ลา เจน ลด ริ้ว รอย| เซ รั่ ม บํา รุ ง หน้า แห้ง| ส ครับ ผิว ใน เซ เว่ น| ดี แคช อิน ทัช เครา ติ น| คอน ดิ ชั่ น เนอ ร์ บํา รุ ง ผม| ครีม ทา หน้า ชุ่มชื้น pantip| รองพื้น kate powdery skin maker รีวิว| กันแดด รองพื้น cute press| เซ รั่ ม บํา รุ ง หน้า แห้ง| รองพื้น nars sheer glow รีวิว| เจ ล ต่อ เล็บ| เซต บํา รุ ง ผิว หน้า ผู้หญิง| หมัก ผม หนา| คอ ล ลา เจน ควร กินเวลา ไหน| รองพื้น เหมาะ กับ คน เป็น สิว| บำรุง ผม ให้ สวย| oriental princess รองพื้น| เซ รั่ ม บํา รุ ง หน้า ตัว ไหน ดี| ครีม บำรุง หน้า เกาหลี| ลาย เล็บ เจ ล สวย ๆ| เซ รั่ ม ผม oriental princess| รองพื้น ปกปิด เซ เว่ น| เซ รั่ ม ทอง คํา 24k| คอ ล ลา เจน เม็ด| สูตร บํา รุ ง ผม เสีย เร่ง ด่วน| ท รี ท เม้น ท์ ผม แห้ง| แก้ ผม ฟู เร่ง ด่วน| รองพื้น ตัว ไหน ดี 2019| เซ รั่ ม innisfree| ครีม หน้า ใส ชาย| รองพื้น cosluxe| kiehl's dark spot 100ml ราคา| คอ ล ลา เคน โกะ ราคา| ส ครับ เฮอ ร์ เบิ ล| รองพื้น laneige| naara คอ ล ลา เจน| gee13 collagen รีวิว| รองพื้น ยี่ห้อ ไหน ดี ราคา ไม่ แพง| คอ ล ล่า ซิงค์ พลัส ซี| pony effect แป้ง| เซ รั่ ม ว่า น ปลาดาว| เซ รั่ ม ทองคำ 24k ใช้ ดี ไหม|